ผู้เขียน หัวข้อ: โคลงภาษิต  (อ่าน 26880 ครั้ง)

0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้

ออฟไลน์ ดินหญ้ากาช้ำ

  • รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า
  • ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม

  • *
  • กระทู้: 6,728
  • กดถูกใจ: 112 ครั้ง
  • คะแนนกลอน 183
  • เพศ: หญิง
โคลงภาษิต-โคลงราชสวัสดิ
« ตอบกลับ #3 เมื่อ: ตุลาคม 31, 2009, 07:07:07 pm »

โคลงราชสวัสดิ

โคลงราชสวัสดิ เป็นบทโคลงสุภาษิตที่สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทางแต่งขึ้น เป็นโคลงสุภาพ มีวัตถุประสงค์ที่จะสั่งสอนบุคคลที่จะเข้ารับราชการว่าให้ปฏิบัติตาม จริยธรรม คล้าย ๆ กับพาลีสอนน้อง เริ่มต้นโดย
1. พิธูรพูนสวัสดิ์ล้ำ                  โลกา
กล่าวอรรถสัตยคาถา                เทียบไว้
มธุรังหวังแสวงหา                   ประโลมโลก
ฉลองเฉลิมพลพิภพไท้               สัตว์ล้วนควรแสวง
- สมเด็จพระนารายณ์จะได้กล่าวถึงสิ่งที่เป็นความจริงต่อไปนี้ หวังที่จะให้สัตว์ทั้งหลาย, ผู้ที่อ่านควรที่จะรับฟัง หรือจดจำเอาไว้ใช้ - ฟังแล้วจงจดจำ, เคารพ

4. หนึ่งในใฝ่เฟ่าท้าว                สภิตสถาน
โรงราชอาสน์จงมาน                ชื่นช้อย
โดยคุณสุนทรปาน                   ปราโมทย์
สงบเสงี่ยมเจียมอาตม์ร้อย         เรียบรู้อิริยา
- เวลาเข้าต่อหน้าพระพักตร์ก็จงให้มีความสำรวม รู้กิริยา รู้กาละเทศะ สงบเสงี่ยมเจียมตน

5. หนึ่งให้ใจฉลาดรู้                  เรื่องการ
จงพินิจพิจารณ์                        ถี่ถ้วน
รู้จักลักษณะขลาดหาญ              ทานเทียบ
สมปรติมีจงล้วน                       อย่าเลี้ยวพูนสกนธ์
- จะทำอะไรก็ตามให้ใช้สติปัญญาวิเคราะห์ให้ถี่ถ้วนก่อนแล้วจึงจะทำ พินิจพิเคราะห์ให้ถี่ถ้วน ให้รู้ลักษณะของงานนั้น ๆ สิ่งที่จะทำนั้น ๆ แล้วจึงทำ

7. หนึ่งไว้ในมิตรไม้                  ตรี่ตรง
วัจนาปรารภยง                       ยิ่งผู้
ที่คับจับการจง                       สละเสลข
ดำรงผจงธรรมรู้                       เรื่องลิ้นตราชู
- ให้ระวังคำพูด (วัจนา) เวลาจะปรารภหรือพูดอะไรออกไป - ที่คับจับการจง สละเสลข ให้พูดให้มันดี ให้มีกาละเทศะในการพูด - สรุปว่าให้ระวังคำพูดให้เหมาะสม

8. รู้รอบประกอบเกื้อ                 สบสรรพ์
ปิดป้องประคองขอบขัณฑ์          เขตต์แคว้น
ทั้งอาณาประชาพรรณ               สบสัตว์
ปรีญาณสารสิทธิแหม้น              อย่าให้ใครเสมอ
- มีความรอบรู้ในการป้องกันบ้านเมือง, มีความรอบรู้ในการดูแลแว่นแคว้นพระนครของตนให้ดี รวมท้งป้องกันจากบุคคลภายนอก - ปรีญาณสารสิทธิแหม้น อย่าให้ใครเสมอ ให้มีความชำนาญเชี่ยวชาญในเรื่องนี้ อย่าให้ใครเทียบเทียมได้

9. เห็นผิดกิจชอบชั้น               แสวงหา
กิจการประมาณเสนา                พรั่งพร้อม
เมื่อไปในสถานคลา                  คืนค่ำ
อย่าได้ไหวหวั่นน้อม                 เขตต์แคว้นไพริน
- ให้มีความองอาจกล้าหาญ เมื่อเข้าไปสู่ที่ใดกลางคืนไม่กลัว (อย่าได้ไหวหวั่นน้อม เขตต์แคว้นไพริน)

13. หนึ่งสนมบรมราชทั้ง            นางใน
พึงผายบ่ายเบือนไกล                อย่าใกล้
บมิควรสวนเสนอใจ                  มิตรภาพ
อย่าเฉลือเผื่อจิตต์ไว้                มุ่งม้วยเสียสกนธ์
- จงอย่าข้องแวะนางสมกำนัลของพระมหากษัตริย์ จะทำให้มีโทษถึงชีวิตได้ (มุ่งม้วยเสียสกนธ์ มุ่งม้วยเสียสกนธ์ ในที่นี้แปลว่า กาย ก็คือมันจะทำให้เสียชีวิตได้) เพราะว่าจะได้รับพระราชอาญา

14. พึงระงับเบื้องบ่าย              อินทรีย์
เสงี่ยมสงบสบสรรพมี               ถี่ถ้วน
สุจริตประดิษฐ์ประดมตรี            คุณเลิศ
ผจงดำรงอาตมล้วน                 เลิศไว้ในผล
- พึงดำรงตนอยู่ในศีล 5, ให้สงบเสงี่ยม

15. อย่าใฝ่ในส้องเสพ              สุราบาน
มิตรมนต์อนธการพาล              เรื่องร้าย
ติเตียนตำเนียรสถาน               ทุกประเทศ
พึ่งแสวงแห่งโอชบ้าย             มุ้งแม้นมฤธุรัง
- ดื่มเหล้าไม่ดีเพราะจะเป็นที่ตำหนิติเตียนอะไรต่าง ๆ, ห้ามดื่มของมึนเมาทุกรูปแบบ, ไม่ควรมัวเมาในอบายมุข

16. หนึ่งอย่ามาลับลี้               นอนนิทร
ควรแสวงแห่งกลกิจ                ใฝ่เฝ้า
พึงภักดีอัครบรมอิศ -                วรราช
เป็นนิรันต์สรรพสิทธิเช้า             ค่ำคลุ้มนิจการ
- อย่ามัวแต่นอนนิทรา ให้มีความจงรักภักดีเข้าเฝ้าทุกเช้าค่ำ, อย่าแอบหลบไปนอน

17. หนึ่งทรัพย์นับเนื่องไว้          ในคลัง
อย่าประสงค์จำนงหวัง               หวั่งได้
อย่าคิดจิตต์เบือนบัง                 แสวงโลภ
อย่าแบ่งแมลงลักให้                  ประโยชน์เบื้องอาตมางค์
- อย่าโลภในทรัพย์ของพระคลัง, อย่าไปโลภมาก

18. สิ่งใดไว้หว่างโทษ              สรรพา
ทั้งส่วยสัดพัทธยา                    ถี่ถ้วน
เว้นอภัยในสัตวคณา                  ทุกที่
อย่าคิดจิตต์จงม้วน                   พิฆาฏให้จำตาย
- ให้รู้จักอภัย ไม่คิดเอาให้ใครตาย - ทั้งส่วยสัดพัทธยา ถี่ถ้วน ให้มีความถี่ถ้วนในการเก็บภาษี, อย่ายักยอก, ห้ามเอาของในคลัง (แต่มันไม่น่าจะเกี่ยวกับการให้อภัยอ่ะนะ)

หนึ่งในใฝ่เฝ้าจ้าว                    จักรพรรณ
ไกลใกล้ไกลเสถียรสถาน            เที่ยงแท้
เอาหิตคิดประมาณการ               พึงอ่อน
จิตจำนงค์จงแน่                       แต่คล้ายคลึงคนึง
- ในกิจการที่ได้รับมอบหมาย - จิตจำนงค์จงแน่ มีจิตใจแน่วแน่, เอาจริงเอาจังในการทำงาน ถึงจะอยู่ไกลก็ควรจะไปอยู่

นั่งจงตรงทฤษฎิเท้า                 บังควร
อย่าเหลือบแลแปรปรวน             เกียรติเกี้ยว
อย่าคิดกิจทำทวน                    นัยเนตร
ระวังระไวให้แลเลี้ยว                  พิลาศให้แสนแสวง
- เวลาเข้าเฝ้าพระมหากษัตริย์ให้สำรวม อย่าไปวอกแวก อันนี้ก็เหมือนกับในพาลีสอนน้อง ย่าหลุกหลิก ลอกแลกเพราะมันไม่เหมาะสม นั่นก็คือให้มีกาละเทศะ ให้สำรวม

จงจิตต์สนิทตั้งต่อ                     ทรงธาร
หูสู่บทพจมาน                         ท่านไท้
พลอยในใฝ่แสวงสาร                  สูรนาท
อย่าประมาทประมาณการให้         โมหะเทิ้มขลักเขลา
- เวลาเข้าเฝ้าให้ตั้งใจฟังให้ดี (มั้ง) ให้ตั้งใจฟังบทพจมาน (หูสู่บทพจมาน ท่านไท้) - เวลาท่านรับสั่งอะไรต้องฟังให้ดี ไม่วอกแวก ก็คล้ายอันเมื่อกี๋ที่ไม่ให้วอกแวกนัยน์ตา แต่อันนี้หู ให้สำรวมหูคือตั้งใจฟัง

ปรีชาปรากฏซ้อง                         เชาว์ชาญ
ทั้งวัจโนโวหาร                           กล่าวเกลี้ยง
เสวงชอบกอบการสถาน                 ทุกประเทศ
ให้ต้องบทพจน์                          เพียรพากแพลง?
- มีความปรีชาให้ปรากฏในการวัจโนโวหาร มีความคิดฉับไว (ปรีชาปรากฏซ้อง เชาว์ชาญ) ให้ฉลาดในความคิด ปฏิภาณ และพูดออกมา (ทั้งวัจโนโวหาร กล่าวเกลี้ยง) เวลาพูดออกมาก็พูดให้มันเฉลียวฉลาด - เสวงชอบกอบการสถาน ทุกประเทศ คือการคิด การพูด และการทำให้มันเก่งฉกาจ

หนึ่งเข้าออกนอกนั้น                       ควรคิด
อย่าใฝ่ในกลกิจ                             แต่งตั้ง
อย่าแสวงแห่งการผิด                      แกมเลศ
ทรนงทรนุชผลุบพลั้ง                       เพลี่ยงร้ายสลายภูมิ
- ทำให้ดีจะเข้านอกออกใน จะเข้านอกออกในพระราชฐานให้ทำตัวให้ดี ให้ซื่อสัตย์ อย่าไปคิดไม่ดี เพราะไม่งั้นที่ตัวเองทำมาดีก็จะกลายเป็นร้าย - เขานอกออกในอย่าไปทะนงตัวในทางที่ผิด

รำพึงคะนึงอาจอ้อม                         พิจารณ์
เป็นนิจกิจการวาน                          อย่าเว้น
หลีกไกลที่ในสถาน                         ทางเที่ยง
ขืนข่มสมฤดีเน้น                             อย่าได้สืบสกล
- ไตร่ตรองกิจการ จะทำอะไรให้ไตร่ตรองให้ดี, ให้รอบคอบ สิ่งที่ทำแล้วให้นำมาไตร่ตรองอีกครั้งหนึ่ง จะทำอะไรให้ไตร่ตรองให้รอบคอบเอามาคิดตามให้รอบคอบ สิ่งที่ทำแล้วก็นำมาไตร่ตรองด้วย ต่อไปจะได้ไม่ทำสิ่งที่ดี

มีพจน์บทปั้นแต่ง                           วาจา
เอมอรรถวัจนะกถา                         ถี่ถ้วน
ไพเราะสนิทเส่น่ห์หา                       มธุรส
ภิรมย์โสมนัสล้วน                           รับพื้นพจมาน   
- การพูดจาให้อ่อนหวานไพเราะเป็นที่ประทับใจผู้ฟัง, ของพระมหากษัตริย์ (ภิรมย์โสมนัสล้วน รับพื้นพจมาน)

หนึ่งโศกโทษร้ายเรื่อง                    กลทะการ
กเลศกลั้นยำยาการ                        เรื่องร้อง
ดำริษนะ?                                   ล้วนโลก
หนีหน่าขจายเจียรย้อน                     หลีกร้ายผ่ายผัน


อันหนึ่งพึงต่อร่าง                            ไมตรี                 
อย่าฝักใฝ่ในไพรี                             เพื่อนพร้อง
โกธันรังแสลงมี                              พึ่งถ่อย
กริ้วกลบสบถ                                  ...
- ละความโกรธ ?ไม่ได้ยินอ่ะ? สร้างไมตรีกับคน และอะไรที่เป็นความโกรธหรือความไม่ดีก็ให้ละเว้น

อย่ากลั้วกลัวกลีบ                             เบื้องอับอาย
กล่าวกลั่นคำแสลงสลาย                     เรื่องร้อง
กฤษฎิยุค? ?                                   ...
อย่าเคลิ้มเพลิน?                              เหตุร้ายกลางสถาน
- อย่าอายการกระทำที่ดี อะไรที่เป็นความดีกล่าวไป, สิ่งที่เป็นความชั่วอย่าเข้าใกล้ แต่ในขณะเดียวกันอย่าละอายการกระทำความดี

หนึ่งไซร้ใฝ่เพื่อเลี้ยง                         รักษา
ปิตุรงค์พระมารดา                            ก่อเกล้า
ญาติมิติรสิทธิพุทธา                          ...
พูลสวัสดิ์พิพัฒน์เช้า                          ค่ำแคว้นแสนเกษม
- ให้ดูแลเลี้ยงดู บำรุงรักษาบิดามารดาญาติมิตร พี่น้องเขาจะได้มีความสุข มีความกตัญญู

หนึ่งจงปลงปลูกไว้                         ไกลอารยะ
ศรัทธาปราโมทย์สถาน                    แก่เกื้อ
ศรีสวัสดิ์ปฏิบัติสาน                         สุขภาพ
จงใจใสสุทธิเชื้อ                           ชาติอเวรา
- จงปฏิบัติตามคำสั่งสอนของศาสนา ปราศจากเวร ปฏิบัติอย่างนี้ได้ใจก็จะดี มีศรัทธาในศาสนาและปฏิบัติด้วย ถ้าทำอย่างนี้ได้ก็จะใจดี สุขภาพกายก็จะแจ่มใส

อวยทางหว่านพืชผู้                        ธุรพล
เนืองนิจจิตแสวงผล                        ชื่นช้วย
ธณทรัพย์สนับสนุนจน                     ปรโลก
ปรารถนาปรารภม้วย                       สิ่งแกล้งแสวงไสว
- ควรหมั่นในการให้ทาน เพราะอนิสงค์ของการให้ทานจะไปถึงโลกหน้า (ธณทรัพย์สนับสนุนจน ปรโลก) - ปรารถนาปรารภม้วย สิ่งแกล้งแสวงไสวมีความปราถนาสิ่งใดก็จะได้สิ่งนั้น


ทึี่มาจาก http://www.duangden.com/EthicalLecture/531-7.html

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 




กลอน | เมนูอร่อย | สูตรอาหารเจ | ชูการ์ไกรเดอร์ | | ดาวน์โหลดเกมส์ฟรี | คำคม | อาหารสุขภาพ | เครื่องมือการเกษตร | ทศชาติชาดก | แบบเหล็กนั่งร้าน | วัสดุก่อสร้าง | รวม โน๊ตขลุ่ย | อาหารต้านมะเร็ง |

 

ติดต่อหรือแจ้งปัญหาได้ที่ กล่องข้อความ Facebook

POEM FLUTE MATERIAL KAMKOM SUGAR MENU CANCER HEALTH VEGETARIAN