กวีคลับดอทคอม : สังคมดีๆ ของคนรัก กลอน
กันยายน 18, 2014, 08:38:22 pm *
ยินดีต้อนรับคุณ, อาคันตุกะกวีคลับ กรุณา เข้าสู่ระบบ หรือ ลงทะเบียน
ส่งอีเมล์ยืนยันการใช้งาน?

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
  หน้าแรก   เว็บบอร์ด   Tags เข้าสู่ระบบ สมัครสมาชิก เพิ่มเว็บไซต์  

ข่าวประชาสัมพันธ์
ประกาศ
Global Moderator Comment สวัสดีครับ หากเพื่อนๆคนใด มีความสนใจในด้านการแต่งกลอน หรือ อยากลองแต่งกลอนร่วมสนุกกับเราดูบ้าง
ก็สามารถ สมัครสมาชิก เพื่อเข้าร่วมสนุก แต่งกลอนกับสมาชิกของเราได้ที่นี่ครับ
สมัครสมาชิก     
หน้า: [1] 2   ลงล่าง
 
ผู้เขียน หัวข้อ: สุภาษิต สำนวนไทย น่ารู้จ้า  (อ่าน 206925 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 14 อาคันตุกะกวีคลับ กำลังดูหัวข้อนี้

ดินหญ้ากาช้ำ
รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า

ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม


*

คะแนนกลอน 180
ออฟไลน์ ออฟไลน์
เพศ: หญิง
กระทู้: 6,392



Level 2 : Exp 13%
HP: 78.1%

คะแนนชื่นชม
ชื่นชมคนอื่น: 6504
ได้รับคำชม: 5145


« เมื่อ: พฤศจิกายน 15, 2008, 03:37:49 pm »

advertisement
 

ก-ด

กรุงศรีอยุธยาไม่สิ้นคนดี   :   สำนวนคำพังเพยประโยคนี้เป็นสำนวนเก่า ซึ่งอาจจะมีมาจากครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยาก็ได้เพราะปรากฏมีหลักฐานในเสภาขุนช้างขุนแผน ตอนเถรกวาดแก้แค้นพลายชุมพลตอนหนึ่งด้วยว่า " คนดีไม่สิ้นอยุธยา " สำนวนนี้เป็นความหมาย ี้อธิบายอยู่ในตัวแล้ว " คนดี " ก็คือคนเก่งหรือผู้มีความสามารถในทางต่อสู้และความคิดอยู่พร้อม  อย่าชะล่าใจนักจักเสียที. 

กลิ้งครกขึ้นภูเขา : สำนวนนี้ มักจะพูดกันว่า ''เข็นครกขึ้นภูเขา ''  กันส่วนมาก แต่แท้จริง '' ครก '' ต้องทำกริยา '' กลิ้ง '' ขึ้นไปจึงจะถูก กล่าวคำว่า '' เข็น '' แปลว่า เรื่องที่กำลังจะทำหรือจะทำให้สำเร็จบรรลุผลนั้น ยากลำบากแสนเข็ญมิใช่ของที่ทำได้ง่ายนักเปรียบได้กับ การกลิ้งครกขึ้นภูเขาไปสู่ยอดเขา

กลืนไม่เข้าคายไม่ออก : แปลว่าหมดหนทางที่จะทำหรือไม่รู้จะทำอย่างไรดีหรือ เป็นการทำให้ตัดสินใจไม่ถูก เพราะจะไม่ทำลงไปก็ไม่ดี ทำลงไปก็ไม่ดีเป็นการยากที่จะตัดสินใจทำลงไปได้ง่าย เหมือนก้างปลาหรือเศษอาหารอะไรอย่างหนึ่ง เข้าไปติดอยู่กลางลำคอกลืนก็ไม่เข้าคายก็ไม่ออก.

กว่าถั่วจะสุก งาก็ไหม้ : สำนวนพังเพยนี้ มาจากการคั่วถั่วกับงาในกระทะเดียวกัน ถั่วเป็นของสุกช้างาสุกเร็วมัวรอไห้ถั่วสุก งาก็ไหม้เสียก่อน สำนวนนี้หมายถึงการทำอะไรสองอย่างพร้อมกันหรือทำอะไรสักอย่างที่ไม่รอบคอบ มัวคิดแต่จะได้ทางหนึ่งต้องเสียทางหนึ่งในความหมายอีกแง่ก็แปลว่าการทำอะไรมัวรีรออยู่ ไม่รีบลงมือทำเสียแต่แรกครั้นพอลงมือจะทำ ก็ไม่ทันการเสียแล้วเพราะคนอื่นเขาเอาไปทำเสียก่อน.

 กำขี้ดีกว่ากำตด : ความหมายว่า ได้ในสิ่งที่เห็นหรือเป็นของได้แน่ ดีกว่าคิดอยากได้ในสิ่งหรือของที่ไม่เห็นเหมือนไม่มีตัวตน

การกินการอยู่ใครไม่สู้พ่อ การพายการถ่อพ่อไม่สู้ใคร : สำนวนนี้อธิบายความหมายอยู่ในตัวแล้วแสดงว่า เรื่องกินแล้วเก่งจนไม่มีใครสู้แต่ถ้าเรื่องงานแล้วยอมแพ้ ซึ่งแปลว่าขี้เกียจนั้นเอง.

 กินที่ลับไข่ที่แจ้ง : สำนวนนี้ มีความหมายไปในทำนองที่ว่า ทำอะไรไว้ในที่ลับแล้วอดปากไว้ไม่ได้เอามาเปิดเผย ให้คนทั้งหลายรู้เพื่อจะอวดว่าตนกล้าหรือสามารถทำอย่างนั้นได้โดยไม่กลัวใครผิดกฎหมาย อะไรทำนองนั้นหรือไม่กลัว

 กินน้ำใต้ศอก : หมายไปในทางที่ว่าถึงจะได้อะไรสักอย่างก็ไม่เทียมหน้าหรือไม่เสมอหน้าเขา เช่นหญิงที่ได้สามี แต่ต้องตกไปอยู่ในตำแหน่งเมียน้อย   ก็เรียกว่า "กินน้ำใต้ศอกเขา" ที่มาของสำนวนนี้ คนในสมัยก่อนอธิบายว่า คนหนึ่งเอาสองมือกอบน้ำมากิน มากิน อีกคนหนึ่งรอหิวไม่ไหวเลยเอาปากเข้าไปรองน้ำที่ไหลลงมาข้อศอก ของคนกอบน้ำกินนั้นเพราะรอหิวไม่ทันใจ.

กินบนเรือน ขี้รดบนหลังคา : แปลว่าคนที่เนรคุณคนเปรียบได้กับคนที่อาศัยพักพิงบ้านเขาอยู่แล้ว คิดทำมิด ีมิชอบให้เกิดขึ้นภายในบ้านนั้น ทำให้เจ้าของบ้านที่ให้อาศัยต้องเดือดร้อนคนโบราณเอาลักษณะของแมวที่ไม่ดี คือกินแล้วไม่ขี้ให้เป็นที่กลับขึ้นไปขี้บนหลังคาให้เป็นที่สกปรกเลอะเธอะเพราะคนสมัยก่อนต้องการให้หลังคาสะอาดเพื่อรองน้ำฝนไว้กิน
จึงเอาแมวชั่วนี้ มาเปรียบเทียบกับคนชั่วที่ไม่รู้จักบุญคุณคน.

 กินปูนร้อนท้อง : สำนวนนี้มาจากตุ๊กแก ว่ากันว่า ตุ๊กแกที่กินปูน (ปูนแดงที่กินกับหมากพลู )
มักจะทำอาการกระวนกระวาย ส่งเสียงร้องแกร็กๆ เหมือนอาการร้อนท้องหรือปวดท้อง
จึงนำเอามาเปรียบกันคนที่ทำพิรุธหรือทำอะไรไว้ไม่อยากให้ใครรู้แต่เผอิญมีใครไปแคะได้ หรือเรียบเคียงเข้าหน่อยทั้ง ๆ ที่เขาไม่ได้เจตนาเจาะจงแต่ตัวเอง ก็แสดงอาการเป็นเชิงเดือดร้อนออกมาให้เขารู้ สำนวนนี้มักพูดกันว่า  "  ตุ๊กแกกินปูนร้อนท้อง  ".

กินน้ำเห็นปลิง : แปลว่า สิ่งใดที่ต้องการ ถ้าสิ่งนั้นมีสิ่งที่น่ารังเกียจ หรือไม่บริสุทธิ์ก็ทำให้รังเกียจหรือตะขิดตะขวงใจไม่อยากได้เปรียบดังที่ว่าปลิงเป็นสัตว์น่ารังเกียจอยู่ในน้ำ เวลากินน้ำมองเห็นปลิงเข้าก็รู้สึกรังเกียจขยะแขยงไม่อยากกิน
สำนวนนี้มีนักเขียนเอามาเขียนเอามาตั้งเป็นชื่อหนังสือเล่มหนึ่ง.

เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน : " เบี้ย " ในสมัยก่อนเป็นพวกหอยชนิดหนึ่งเรียกว่า " เบี้ยจั่น "  ใช้เป็นเงินแลกเปลี่ยนซื้อของได้ แต่มีราคาต่ำแปลตามตัวอักษรนี้ก็ว่าเก็บเบี้ยที่ตกอยู่ตามใต้ถุนร้าน  หรือแผงลอยวางของขายซึ่งตกหล่นอยู่บ้าง เพราะมีการซื้อขายแลกเปลี่ยนเบี้ยกับของโดยไม่เห็นว่าจะเป็นเบี้ยมีราคาต่ำ สำนวนนี้จึงแปลความหมายว่าถึงจะทำงานเล็กใหญ่ หรือค้าขายอะไรก็ตาม ก็พยายามค่อย ๆ ทำให้มีผลได้แม้เล็ก ๆ น้อย ๆ ก็ยังดีกว่าปล่อยให้หลุดลอยไปเสีย.   

 เกลียดขี้ขี้ตาม เกลียดความความถึง : สำนวนนี้  ไม่ทราบที่มาหรือมูลของสำนวนแน่ชัด
แต่ก็เป็นที่รู้ ความหมายกันทั่วไปว่า หมายถึง การที่คนเราเกลียดสิ่งไหนแล้วมักจะได้สิ่งนั้นเปรียบได้กับชายที่เกลียด ผู้หญิงขี้บ่นจู้จี่แต่มักลงท้ายกลับไปได้ภรรยาขี้บ่นจู้จี่เข้าจนได.

้ เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง : สำนวนนี้มีความหมายแตกต่างกับประโยค " เกลียดขี้ขี้ตาม " เพราะแปลความหมายไปในทางที่ว่าเกลียดตัวเขาแต่อยากได้ผลประโยชน์จากเขา หรือของ ๆ เขา  ตามความหมายเปรียบเทียบของสำนวนที่ว่าเช่นเกลียดปลาไหลในรูปร่างของมัน  แต่เมื่อเอามาแกงมีรสหอมก็ทำให้อดอยากกินแกงไม่ได้ถึงแม้จะไม่กินเนื้อปลาไหลเลยก็ตาม.

 แกว่งเท้าหาเสี้ยน : หมายถึงคนที่ชอบทำอะไรเป็นการสอดแทรกเข้าไปยุ่งกับเรื่องของผู้อื่นเข้า จนกระทั้งกลาย เป็นเรื่องกับตัวเองจนได้เสมอ เรียกว่าชอบสอดเข้าไปเกี่ยวสำนวนในปัจจุบันเปลี่ยนไปใช้เป็นว่า " แกว่งปากหาเท้า " เสียแล้ว เพื่อให้ความชัดเจนขึ้น.

 ไก่กินข้าวเปลือก : สำนวนคำพังเพยประโยคนี้ ถ้าพูดให้เต็มความก็ต้องพูดว่า " ตราบใดที่ไก่ยังกินข้าวเปลือกอยู่ ตราบนั้นคนเราก็ยังอดกินสินบนไม่ได " เข้าใจว่าเป็นคำพังเพยของจีน ๆ เอามาใช้เป็นภาษาของเขาก่อน แล้วไทยเราเอามาแปลเป็นภาษาไทยใช้กันอยู่มากในสมัยก่อน ๆ.

 ใกล้เกลือกินด่าง  : หมายความว่า  สิ่งที่หาได้ง่ายหรืออยู่ใกล้ไม่เอา  กลับไปเอาสิ่งที่อยู่ไกลหรือหายากเปรียบได้ว่าเกลือหาง่ายกว่าด่าง  ความหมายอีกทางหนึ่งหมายถึงว่าอยู่ใกล้กับของดีแท้ ๆ  แต่ไม่ได้รับเพราะกลับไปคว้าเอาของที่ดี  หรือมีราคาด้อยกว่าคือด่างซึ่งมีรสกร่อยหรืออ่อนเค็มกว่าเกลือ.

ขนมพอผสมกับน้ำยา  : ที่มาของสำนวนคำพังเพยนี้เข้าใจว่ามาจาก  " ขนมจีนน้ำยา "  ที่เราเคยรับประทานกันมาแล้ว  คือ  ขนมจีนกับน้ำยาจะต้องผสมให้เข้ากันหรือได้ส่วนพอเหมาะ  จึงจะรับประทานอร่อยเรียกว่าเวลาตักน้ำยาราดขนมลงบนขนมจีน  ต้องกะส่วนให้พอลงคลุกผสมกับขนมจีนได้พอเหมาะ  หรือให้มีสัดส่วนเข้ากันพอดีทั้งสองฝ่าย  เมื่อรับประทานแล้วเกิดอร่อยไม่ใช่ว่าขนมจีนอร่อย  หรือน้ำยาอร่อยแต่อร่อยด้วยกันทั้งสองอย่าง  เรียกว่า  " พอดีกัน "  จึงเกิดเป็นสำนวนที่ตีความหมายเอาว่า  ทั้งสองฝ่ายต่างพอดีกัน  จะว่าข้างไหนดีก็ไม่ได้.
 
 ขี่ช้างจับตั๊กแตน   :  หมายความว่า  ลงทุนเสียมากมายเพื่อทำงานเล็ก ๆ เท่านั้น  เป็นทำนองว่าผลประโยชน์ที่ได้ไม่คุ้มกับที่ลงทุน  หรือทำให้เป็นการใหญ่โตเลย  หรือแปลความหมายสั้น ๆ " ทำงานใหญ่เกินตัว " 

ขี่ช้างอย่าวางของ   : เป็นสำนวนเปรียบเทียบเตือนใจว่าการที่มีลูกน้อง  หรือมีผู้น้อยอยู่ในความปกครอง  บังคับบัญชาของเรา  ก็อย่าประมาทละเลยเสีย  ต้องหมั่นกวดขันกำชับ  เปรียบได้กับคนขี่ช้างต้องคอยถือขอสับช้างบังคับช้างไว้อยู่ตลอดเวลา  ถ้าวางของหรือไม่ใช้ขอคอยสับไว้  ช้างก็อาจพาลเกเรไม่ทำงานได้.

 ขี้ก้อนใหญ่ให้เด็กเห็น   :  สำนวนนี้หมายถึง  การทำอะไรที่เป็นเรื่องไม่ดี  เป็นเรื่องชั่วร้ายเลวทรามหรือการทุจริต  โดยไม่มีความละอายใจให้ผู้อื่นเห็น  โดยเฉพาะหมายถึงผู้ใหญ่ที่ทำให้ผู้น้อยเห็นอย่างชัดแจ้ง.

 เข้าเมืองตาหลิ่ว  ต้องหลิ่วตาตาม   :  แปลตามประโยคสำนวนก็ว่า  เข้าเมืองตาบอดข้างเดียว  ถึงแม้ตาเราไม่บอด  ก็ต้องทำตาบอดข้างเดียวตามเขาไปด้วย  ( ตาหลิ่ว  ในที่นี้หมายถึงตาบอดข้างเดียวหรือคนตาเดียว  ไม่ใช่หมายถึงทำตาหลิ่ว  หรือหลิ่วตา )  หมายความว่า  ที่แห่งใดเขาประพฤติตามเขาไปด้วย  อย่าไปประพฤติขัดแย้งกับเขา.

 ขว้างงูไม่พ้นคอ  : หมายความว่า  มีภาระหรือมีเรื่องเดือดร้อน  ทั้งของตนเองและที่เกี่ยวข้องอยู่  แต่ไม่สามารถจะแก้ไขให้รอดพ้นไปได้.
 ข้างนอกสุกใสข้างในเป็นโพรง  :  สำนวนนี่เปรียบเทียบได้สองทาง  ทางหนึ่งก็หมายถึงสิ่งที่แลดูภายนอกเป็นของดีหรือของแท้  แต่แท้จริงแล้วกลับไม่ใช่ของดี  หรือของแท้นัก  อีกทางหนึ่งก็เปรียบได้กับสตรีที่งามแต่รูป  แต่กิริยาและความประพฤติไม่ดี  หรืองามเหมือนรูป  ซึ่งตรงกันข้ามกับอีกสำนวนหนึ่งที่ว่า  " ข้างนอกขรุขระ  ข้างในต๊ะติ๊งโหน่ง "

ข้างนอกขรุขระข้างในต๊ะติ๊งโหน่ง   :  สำนวนตรงข้ามกับ  " ข้างนอกสุกใส "  คือดูแต่ภายนอกไม่งาม  แต่แท้จริงกลับเป็นของแท้ของงาม สตรีที่มีรูปร่างขี้ริ้วไม่งดงาม แต่กิริยามารยาทเรียบร้อย จิตใจก็ดีงาม ตรงข้ามกับรูปร่าง.

 ข้าวใหม่ปลามัน  :  คนในสมัยโบราณถือว่า " ข้าวใหม่ปลามัน " คือข้าวที่เก็บเกี่ยวในครึ่งปีหลัง  เป็นข้าวที่ดีกว่าข้าวเก่า  และปลาเป็นอาหารคู่กับข้าว  " ปลามัน " หมายถึงปลาในฟดุน้ำลดมีมันมาก  รับประทานอร่อย  จึงมาผูกเป็นสำนวนพังเพยเปรียบเทียบเช่น สามีภรรยาที่เพิ่งจะแต่งงานกันใหม่ ๆ ย่อมจะอยู่ในระหว่างกำลังเสพสุขสมรสมีรสชาติ.

 เขียนด้วยมือลบด้วยเท้า  :  สำนวนนี้  เวลาพูดมักจะใช้คำตรง ๆ ว่า " เขียนด้วยมือลบด้วยตีน " เป็นความเปรียบเปรยถึง  คนที่แต่แรกทำความดีจนเป็นที่เชื่อถือไว้แล้ว แต่ภายหลัง กลับทำความชั่วลบล้างความดีของตนเสียง่าย ๆ หรือเปรียบอีกทางหนึ่งถึงคนที่ออกคำสั่ง หรือให้สัญญาไว้แต่แรกอย่างหนึ่ง แล้วปุบปับกลับเปลี่ยนแปลงคำสั่งหรือสัญญานั้นเสีย ให้อยู่ในลักษณะตรงข้ามโดยไม่มีเหตุผล.

 เขียนเสือให้วัวกลัว   : ตามธรรมชาติ เท่าที่รู้จักกันอยู่ว่า วัวเป็นสัตว์ที่กลัวเสืออยู่มาก แม้จะมีรูปร่างใหญ่โตกว่าเสือก็ตามแต่ และวัวมักจะเป็นเหยื่อเสือเสียส่วนมาก เขาจึงเอามาเป็นสำนวนพังเพยเปรียบเทียบถึง การที่ทำอะไรอย่างหนึ่งเพื่อให้เป็นการข่มขู่อีกฝ่ายหนึ่งไว้ก่อนให้กลัว เรียกว่า " เขียนเสือให้วัวกลัว ".

 ขมินกับปูน  :  สำนวนนี้หมายถึง คนที่ไม่ลงลอยกัน หรือ รสนิยมเข้ากันไม่ได้ เมื่ออยู่ใกล้กัน ก็มักเป็นปากเสียงทะเลาะวิวาทกัน เปรียบดังขมิ้นกับปูนที่กินกับหมาก.

คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย  :  สำนวนนี้เป็นที่เข้าใจกันว่า เมื่อเวลาไปไหนคนเดียวไม่ปลอดภัยนัก อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ เรียกว่า " หัวหาย " ถ้าไปด้วยกันสองคน ก็อาจจะช่วยขจัดเหตุร้ายหรือเป็นเพื่อนอุ่นใจได้ดีกว่าไปคนเดียว.

คนตายขายคนเป็น :  หมายถึงคนที่ตายไปแล้ว มีหนี้สินติดตัวอยู่มาก ทำให้คนที่อยู่ซึ่งเกี่ยวข้องหรือเป็นญาติพี่น้องต้องรับผิดชอบใช้หนี้ และมิหนำซ้ำต้องเป็นภาระในการจัดทำศพ ซึ่งถ้าหากไม่มีเงินเลยก็ต้องไปกู้หนี้ยืมสินเขามาทำศพด้วย.

คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อ   :  เปรียบผืนหนังของสัตว์ส่วนมากย่อมจะมีผืนเล็กกว่าเสื่อ ฉะนั้นสำนวนนี้ก็หมายถึงว่า คนที่จะรักเราจริง ๆ มีน้อยแต่คนเกลียดหรือคนชังเรามีเป็นส่วนมากกว่า.
 
คนล้มอย่าข้าม ไม้ล้มจึงข้าม  : แปลว่า คนที่เคยมีอำนาจและวาสนามาก่อน แต่ต้องตกต่ำลงก็อย่าเพิ่งไปคิดดูถูกเหยียบย่ำเข้า เพราะเขาอาจกลับฟื้นฟูขึ้นอีกได้ ไม่เหมือนไม้ที่ไม่มีชีวิตวางทิ้งไว้จะข้ามจะเหยียบอย่างไรก็ได้. 


 คบคนพาลพาลพาไปหาผิด คบบัณฑิตบัณฑิตพาไปหาผล  :  สำนวนนี้ มีความหมายหรือคำบรรยายอยู่ในตัวแล้ว คือคบคนชั่ว คนชั่วก็ชักพาเราให้พลอยไปทำชั่วด้วย ถ้าคบคนดีมีความรู้ ก็ทำให้เราได้รับผลดีหรือได้รับความรู้ดีตามไปด้วย.

 ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก   :  หมายความว่า มีเรื่องราวเดือดร้อนเกิดขึ้น ยังไม่ทันจะแก้ไขหรือจัดการให้สงบดี ก็เกิดมีเรื่องใหม่ซ้อนขึ้นมาอีก กลายเป็น ๒ เรื่องขึ้นในคราวเดียว.

 ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด   :  สำนวนนี้ หมายถึงคนที่มีวิชาความรู้ดี หรือรู้สารพัดเกือบทุกอย่าง แต่ถึงคราวเกิดเรื่องขึ้นกับตัวเอง กลับจนปัญญาแก้ไข หรือความหมายอีกทางหนึ่งว่า มีความรู้อยู่มากมายแต่ใช้วิชาหากินไม่ถูกช่อง ทำให้ต้องตกอยู่ในฐานะยากจนอยู่เรื่อยมา สู้คนที่ไม่รู้หนังสือเลย แต่หากินจนร่ำรวยไม่ได้.

 โค่นกล้วยอย่าไว้หน่อ : สำนวนนี้ มีประโยคต่อท้ายสัมผัสกันด้วยว่า " ฆ่าพ่ออย่าไว้ลูก " แต่เรามักพูดสั้น ๆ ว่า " โค่นกล้วยอย่าไว้หน่อ " หมายความว่าจะคิดกำจัดศัตรู ปราบพวกคนพาลให้หมดสิ้นทีเดียวแล้ว ก็ต้องปราบให้เรียบอย่าให้พรรคพวกของมันเหลือไว้เลยแม้แต่คนเดียว มิฉะนั้นพวกที่เหลือนี้จะกลับฟื้นฟูกำลังขึ้นมาเป็นศัตรูกับเราภายหน้าได้อีก ทำนองเดียวกับที่ว่า ถ้าเราจะขุดตอไม้ทิ้ง เราก็ต้องขุดทั้งรากทั้งโคนมันออกให้หมดอย่าให้เหลือไว้จนมันงอกขึ้นมาภายหลังได้อีก.

ฆ่าควายอย่าเสียดายพริก :  สำนวนนี้หมายถึง การที่จะทำงานใหญ่ ๆ เพื่อประโยชน์ที่จะได้รับจำนวนมาก ๆ แล้ว ก็อย่าเสียดายเงินทองหรือค่าใช้จ่ายที่จำเป็นต้องเสียที่เดียวนัก เปรียบเหมือนฆ่าควายทั้งตัวเพื่อจะปรุงอาหารมาก ๆ ก็อย่าเสียดายพริกที่จะต้องใช้แกงหรือผัด มิฉะนั้นอาหารจะเสียรสเพราะเนื้อควายกับพริกแกงไม่ได้สัดส่วนกัน.

 ฆ่าช้างเอางา  : หมายความว่า ลงทุนลงแรงเพื่อทำลายของหรือสิ่งสำคัญใหญ่ ๆ โต ๆ เพียงเพื่อต้องการจะได้ของสำคัญชิ้นเล็ก ๆ เท่านั้น ไม่สมกับค่าของ ๆ ที่ถูกทำลายลงไป เช่นทำลายชีวิตคน เพื่อต้องการทรัพย์สิน หรือของมีค่าเล็กน้อยของคนผู้นั้นมาเป็นประโยชน์ของตน โดยไม่คิดว่าชีวิตของผู้นั้นมีค่ากว่าทรัพย์สินก้อนนั้น หรือเป็นการไม่สมควรเพราะผิดกฎหมายร้ายแรง เช่นนี้ก็เรียกว่า " ฆ่าช้างเอางา " ได้เช่นเดียวกัน.

งมเข็มในมหาสมุทร   :  สำนวนนี้เปรียบเทียบ มหาสมุทรซึ่งเป็นสถานที่กว้างใหญ่ลึกลับ เมื่อเข็มเย็บผ้าเพียงเล่มเดียวที่ตกลงไปยังก้นมหาสมุทร จึงย่อมค้นหาไม่ใช่ของง่ายนัก หรือไม่อาจจะค้นหาได้ เปรียบได้กับการที่เราจะค้นหาอะไรสักอย่างหนึ่งที่อยู่ในวงกว้าง ๆ ไม่มีขอบเขต ย่อมสุดวิสัยที่เราจะค้นหาได้ง่าย.

งูเห็นนมไก่ ไก่เห็นตีนงู   : คำพังเพยสำนวนนี้ จะพูดสลับกัน คือเอาประโยคหลังขึ้นก่อนก็ได้ว่า " ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ " เพราะความหมายสัมพันธ์กัน ซึ่งตามธรรมชาติแล้วเราจะไม่เคยได้เห็น " ตีนงู " หรือ " นมไก่ " เลย เพราะงูไม่มีตีนและไก่ก็ไม่มีนม ความหมายของสำนวนจึงแปลว่า คนสองคนต่างคนต่างเห็นหรือรู้เรื่องเดิมหรือรู้ความในกันดี แต่คนอื่นอาจไม่เห็น หรือไม่รู้เรื่องของคนสองคนนี้เลย เช่น คนสองคนทำตนเป็นคนมั่งมีหรือมีความรู้สูงเพื่ออวดคนอื่น ๆ แต่ทั้งสองคนนี้ต่างรู้ไส้กันดีว่าแท้จริงแล้วต่างคนต่างไม่มีเงิน หรือไม่มีความรู้เลยเมื่อมาพบกันเข้าจึงเท่ากับว่า " ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่ ".

จอดเรือไม่ดูท่า ขี่ม้าไม่ดูทาง   :  หมายถึง การทำอะไรไม่พิจารณาให้รอบคอบเสียก่อน ซึ่งอาจจะเกิดการผิดพลาดหรือเสียหายได้ เปรียบได้กับการจอดเรือหรือขี่ม้า ถ้าไม่ตรวจดูท่าจอดให้แน่นอน หรือไม่ดูหนทางที่จะขี่ม้าไปว่าจะเหมาะหรือไม่ ผลเสียหายก็ย่อมเกิดขึ้นได้ สำนวนนี้บางทีก็พูดว่า " จอดเรือให้ดูฝัง จะนั่งให้ดูพื้น " ซึ่งมีความหมายในทางตักเตือนไว้ก่อน.

จ้าวไม่มีศาล สมภารไม่มีวัด :  เป็นสำนวนเปรียบเปรยถึงคนที่เร่ร่อนไม่มีที่อยู่ประจำเป็นหลักแน่นอน.

โจรปล้น ๑๐  ครั้งไม่เท่าไฟไหม้ครั้งเดียว  : สำนวนนี้มีความหมายอธิบายอยู่ในตัวแล้ว ถึงแม้คนเราจะถูกโจรขึ้นปล้นบ้านสัก ๑๐  ครั้งหรือมากกว่านั้น  ก็ยังไม่ทำให้ข้าวของ  หรือทรัพย์สินบางอย่างภายในบ้านเราถึงขนาดหมดเกลี้ยงตัวเลยทีเดียวนัก  แต่ไฟไหม้ครั้งเดียว  เผาผลาญทั้งทรัพย์สิน  และที่อยู่เราวอดวายเป็นจุลไปหมด  โบราณจึงว่า  " โจรหรือขโมยขึ้นบ้านสัก ๑๐ ครั้งไม่เท่าไฟไหม้ครั้งเดียว ".

จับปลาสองมือ :  เป็นสำนวนหมายถึง  คนที่มุ่งหวังอยากจะได้ทีเดียวพร้อม ๆ กันสองอย่าง  โดยไม่คำนึงว่าตนเองมีความสามารถที่จะทำได้หรือไม่  เปรียบได้กับการใช้มือจับปลาตัวเดียวให้มั่นดีกว่าจับด้วยมือเดียวหรือข้างละตัว  ซึ่งอาจจะไม่มั่นพอ  ทำให้ปลาทั้งสองตัวหลุดตกน้ำไปหมดเลยก็ได้  สำนวนนี้เปรียบเทียบได้กับการที่ผู้ชายเราคิดจะมีภรรยาทีเดียวสองคน  โดยวิธีเกี้ยวผู้หญิงสองคนในเวลาเดียวกัน.

จับแพะชนแกะ   :   หมายถึง  การทำอะไรที่ขาดความเรียบร้อยไม่เป็นกิจลักษณะ  คือเอาทางโน้นมาใช้ทางนี้ เอาทางนี้ไปแทนทางโน้น  สับสนวุ่นวายไปหมดหรือทำให้ไม่ประสานกันหรือไม่ต่อเนื่องกัน  เท่ากับเอาแพะมาชนกับแกะ เพราะแกะเป็นสัตว์ต่างพันธุ์หรือต่างชนิดกัน  และไม่เคยปรากฏว่าแพะกับแกะจะมีผู้เคยเอามาชนกันมาก่อน.

จับเสือมือเปล่า  : สำนวนนี้ ใช้เปรียบกับการที่ทำงานอะไรสักอย่างโดยไม่ต้องลงทุน  หรือไม่มีทุนจะลงเลย  ซึ่งอาจจะเป็นผลสำเร็จหรือไม่ก็ตามเรียกว่าเป็นการลองเสี่ยง  หรือใช้ความสามารถของตนเองเป็นหลักใหญ่เข้าทำ.

จับปูใส่กระด้ง   :  โดยสัญชิาตญาณ  ปูมักไม่คอยจะอยู่นิ่งเมื่อจับไปวางตรงไหน  มันก็พยายามจะไต่ไปไต่มาเพื่อจะหาทางออก  หรือคิดหนีไปท่าเดียว  เปรียบได้กับคนหรือเด็กเล็ก ๆ ที่ซกซนอยู่ไม่นิ่ง  ถึงจะอยู่ในที่บังคับอย่างไรก็จะดิ้นหรือซนเรื่อยไป.
 
จุดไต้ตำตอ   :  สำนวนนี้ หมายถึงการพูดกล่าวขวัญหรือทำอะไรสักอย่าง  โดยผู้พูดหรือผู้ทำไม่รู้จักคนผู้นั้นครั้นพอรู้ความจริง  ผู้พูดหรือผู้ทำกลายเป็นคน  " ห้าแต้ม "  ไปเลย  ถ้าเป็นการพูดกล่าวขวัญในทางร้ายหรือนินทาด่าคนผู้นั้นเข้า  ดีไม่ดีก็ต้องเคราะห์ร้ายเปรียบเหมือนจุดไต้ไปตำเข้ากับตอถึงไฟดับ  สำนวนนี้เข้าใจว่า  มาจากการจุดไต้ให้ไฟสว่างของคนสมัยโบราณ  ซึ่งใช้เป็นไฟฉายส่องทาง  แล้วเอาไต้ไฟไปชนเข้ากับต่อถึงดับ. 

ชาติเสือต้องไว้ลาย  ชาติชายต้องไว้ชื่อ  :  สำนวนนี้  มักใช้เป็นสำนวนเปรียบกับผู้ชาย  ซึ่งตามหลักที่ว่าผู้ชายจะทำอะไรก็ต้องให้เก่งกล้าหรือองอาจ  ไม่อ่อนแอเหมือนผู้หญิง  โดยเฉพาะหมายความว่า  ขึ้นชื่อว่าผู้ชายแล้วจะต้องเก่งกล้าสามารถทุกคนเปรียบได้กับเสือ  เพราะเสือเป็นสัตว์ดุร้ายแต่เก่งถือเอาลายของมันเป็นสัญลักษณ์ของความเก่งกาจซึ่งเรามักพูดอีกสำนวนหนึ่งว่า  " ชาติเสือไม่ทิ้งลาย "  อันมีความหมายอย่างเดียวกัน.

ชายสามโบสถ์  หญิงสามผัว  :  สำนวนนี้  ประโยคแรกหมายถึง  ผู้ชายที่บวชเป็นพระ ๓ ครั้งคือบวชแล้วสึก  สึกแล้วบวชอีกถึง ๓ หนด้วยกัน   ส่วน   "หญิงสามผัว"  นั้นคือหญิงที่แต่งงานแล้วมีสามีมาแล้ว ๓ ครั้งหรือ ๓ คน โดยมีสามีคนแรกแล้วเลิกร้างกันไป  มามีคนที่สองเลิกล้างกันไปอีกจนถึงคนที่สามก็ต้องเลิกล้างกันไปอีก  สำนวนนี้หมายความว่าผู้ชายที่บวชมาแล้ว ๓ ครั้ง  กับผู้หญิงที่ผ่านการมีสามีมาแล้ว ๓ คน  โบราณมีข้อห้ามมิให้เพศตรงข้ามไปมีสัมพันธ์ทางรักใคร่หรือชู้สาวด้วย  คือผู้หญิงก็ไม่ควรไปมีสามีชนิดนี้  หรือผู้ชายก็ไม่ควรไปมีภรรยาชนิดนี้เข้า  ซึ่งตามความเข้าใจว่าบุคคลชนิดนี้ใจคอไม่มั่นคงหรือรวนเลได้โดยสังเกตเอาอาการกระทำเป็นเครื่องวัด  แต่ตกมาถึงสมัยนี้  เข้าใจว่า  คงจะไม่มีใครค่อยเชื่อว่าถือกันเท่าไรนัก.

ช้า ๆ ได้พร่าเล่มงาม   :  สำนวนพังเพยนี้  หมายถึง การทำอะไรสักอย่างหนึ่ง  ถ้ามุ่งจะให้ได้ประโยชน์สมบูรณ์ก็ต้องทำด้วยความรอบคอบ  หรือไม่รีบร้อนจนเกินไปนัก  หรือไม่หมายความว่าจะทำให้งาน  " ล่าช้า "  จนเกินไป  แต่มีความหมายว่า  ให้ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ  สำนวนนี้ คนในสมัยปัจจุบันยังข้องใจอยู่ว่าจะขัดกับสำนวนพังเพยที่ว่า  " น้ำขึ้นให้รีบตัก "  ซึ่งแปลว่าให้รีบฉกฉวยโอกาส  ตรงกันข้ามกับสำนวนนี้ที่ว่า  " ได้พร้าเล่มงาม "  แต่แท้จริงแล้ว  เป็นคำพังเพยที่เตือนให้เราเลือกปฏิบัติให้เหมาะสมต่างหาก  จะช้าหรือรีบร้อนจึงต้องแล้วแต่โอกาส.

ชักใบให้เรือเสีย   : หมายถึง การพูดหรือทำอะไรให้เป็นที่ขวาง ๆ หรือทำให้เรื่องในวงสนทนาต้องเขวออกนอหเรื่องไป  โดยไม่คิดว่าเรื่องที่เขากำลังพูดหรือทำอยู่นั้นจะมีความสำคัญขนาดไหน.

 ชาติคางคกยางหัวไม่ตกไม่รู้สำนึก  :  สำนวนนี้ หมายถึง  คนที่อวดดีหรือชอบกระทำนอกลู่นอกทางเมื่อมีคนทักท้วงก็ไม่เชื่อฟัง  ยังขืนกระทำ  จนเขาหมั่นไส้ปล่อยให้ลองทำเพื่อจะให้รู้สึกตัวบ้าง  เพราะเชื่อว่าการกระทำนั้น ๆ จะต้องได้รับอันตรายถึงเลือดตกหรือเจ็บปวดเข้าก็ได้  หรืออีกทางหนึ่งเปรียบเทียบได้กับเด็กที่ไม่เชื่อฟังผู้ใหญ่หรือผู้ปกครอง  เมื่อห้ามด้วยปากไม่เชื่อก็ต้องใช้ไม้เรียวเฆี่ยนทำให้เจ็บตัวเสียก่อนจึงจะรู้

ดูช้างให้ดูหาง  ดูนางให้ดูแม่   :  สำนวนทำนองนี้  มีอยู่ด้วยกันหลายประโยค  และมีความหมายไปในทำนองเดียวกัน  เช่น  "  ดูวัวให้ดูหาง  ดูนางให้ดูแม่ "  " ดูข้างให้ดูหน้าหนาว  ดูสาวให้ดูหน้าร้อน "  ดังที่ได้ยินได้ฟังมาบ้างแล้ว  แต่สำนวนที่ว่า  " ดูช้างให้ดูหาง "  นี้  มุ่งให้ดูหางช้าง  ที่บอกลักษณะว่าเป็นช้างดีหรือช้างเผือก  เพราะที่ปลายหางของมันยังเหลือให้เห็นสีขาวอยู่ตามเรื่องที่เล่าว่า  เวลาช้างพังตกลูกเป็นช้างเผือกสีประหลาด  พวกช้างพลายและช้างพังจะช่วยกัน  " ย้อม "  กลายลูกมันเสีย  ด้วยการใช้ใบไม้หรือขี้โคนดำ ๆ  พ่นทับ  เพื่อมิให้คนรู้ว่าเป็นช้างเผือกแล้วมาจับไป  หรืออย่างไรไม่แน่ชัด  แต่การย้อมลูกของมันด้วยสีเผือกให้เป็นสีนิลนั้น  ก็ยังเหลือร่องรอยอยู่อย่างหนึ่ง  คือที่ปลายหางเป็นสีขาว  เหตุนี้เขาจึงให้สังเกตลักษณะของช้างเผือกที่ตรงหางไว้เป็นหลักสำคัญ.

 ได้แกง  เทน้ำพริก   : เป็นสำนวนที่มีความหมายอธิบายง่าย ๆ เปรียบเทียบว่า  ได้ใหม่ลืมเก่านั่นเอง  มักจะใช้เป็นสำนวนเปรียบเปรยว่า  ผู้ชายเราที่ได้ภรรยาใหม่ก็ทิ้งเก่าไปเลย  คำว่า   " น้ำพริก "  หรือ  " น้ำพริกถ้วยเก่า "  เราจะหมายถึงภรรยาเก่าโดยเฉพาะ  เพราะ  " น้ำพริก "  เป็นอาหารประจำวันของคนไทยเราที่ไม่มีการยักย้ายเปลี่ยนแปลงเหมือนแกงหรือผัด  และมักจะมีประจำเกือบทุกมื้อก็ว่าได้.

 ดอกกระดังงาไทย  ไม่ลนไฟไม่หอม   : ตามความหมายของสำนวนอย่างหนึ่งว่า  สิ่งใดก็ตามถ้าปล่อยทิ้งไว้เปล่า ๆ หรือไม่มีอะไรเกิดขึ้นก็เป็นสิ่งธรรมดาไม่ดีหรือไม่เลว  แต่ถ้าไปทำให้มีเรื่องขึ้น  กลับดูเหมือนจะทำให้ดีกว่าเก่ายิ่งขึ้นกว่าเดิม  ตามความหมายดังกล่าวนี้  เราจึงมักจะเอามาใช้เป็นสำนวนเปรียบเปรยว่า  หญิงสาวบางคนที่บริสุทธิ์นั้นดูเป็นสิ่งธรรมดาไม่มีอะไรเป็นจุดเด่นหรือแปลก  แต่ถ้าได้แต่งงานหรือมีสามีเสียครั้งหนึ่งแล้ว  เลิกร้างกันกลับกลายเป็น  " แม่หม้ายเนื้อหอม "  ไปได้ เปรียบกับดอกกระดังงาไทย  เมื่อเอามาลนไฟด้วยเทียนขี้ผึ้งจะมีกลิ่นหอมแรงขึ้น.

เด็ดบัวไม่ไว้ใย   :  หมายความว่า  ตัดสัมพันธุไมตรี  หรือ  ความเป็นมิตรสนิท  หรือเคยเป็นคนรักใคร่ชอบพอกันมาก่อน  อย่างชนิดที่ไม่ยอมคืนดีกัน  การที่เอาดอกบัวมาเปรียบก็เพราะเหตุที่ว่า  ดอกบัวนั้นถ้าเราหักก้านดอกลง  ตรงรอยหักมักจะมีเยื่อหรือใยก้านติดอยู่  ไม่ค่อยขาดจากกันง่าย  สำนวนนี้บางทีก็พูดว่า  " เด็ดบัวอย่าเหลือใย "  หรือ  อีกสำนวนหนึ่งว่า  " เด็ดปลีไม่มีใย "  ปลี  หมายถึงดอกของกล้วยหรือหัวปลี.

เดินตามหลังราชสีห์  ดีกว่าเดินตามก้นสุนัข  : ไม่ทราบที่มาของสำนวนนี้แน่ชัดนัก  แต่เข้าใจว่า  เป็นสำนวนที่เพิ่งเกิดขึ้นในยุคปัจจุบันนี้  หรือไม่มีนานมานี้นัก  จำได้ว่าอดีตนักศิลปินผู้หนึ่งซึ่งล่วงลับไปแล้ว  คือคุณเสน่ห์  โกมรชุนนำมาใช้เป็นมติของเขาครั้งหนึ่ง  สมันที่ร่วมวงกับพรรคการเมืองพรรคหนึ่ง  ซึ่งเรืองอำนาจในสมัยนั้น  โดยถือคติยอมเป็นสมัคพรรคพวกของผู้มีอำนาจราชศักดิ์ดีกว่ายอมร่วมวงกับผู้ที่ปราศจากอำนาจราชศักดิ์หรือทรัพย์สิน

กลอน | เมนูอร่อย|สูตรอาหารเจ | ชูการ์ไกลเดอร์ | จักรยาน | ดาวน์โหลดเกมส์ฟรี |ริลัคคุมะ | คำคม | อาหารสุขภาพ | ต้นไม้น่าปลูก | เครื่องมือการเกษตร | แบบเหล็กนั่งร้าน | วัสดุก่อสร้าง |รวม โน๊ตขลุ่ย | อาหารต้านมะเร็ง | รับปรึกษาปัญหาความรัก | เพิ่มเว็บไซต์ฟรี

มีเพื่อนชาวกวีโหวตกระทู้ของคุณ

v.nefertali

สำหรับกระทู้นี้มี, 1 สมาชิก ที่ชื่นชม!
บันทึกการเข้า

สำหรับฟอรั่ม
(BBC Code)
สำหรับเว็บไซต์ / บล็อก
(HTML)


ดินหญ้ากาช้ำ
รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า

ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม


*

คะแนนกลอน 180
ออฟไลน์ ออฟไลน์
เพศ: หญิง
กระทู้: 6,392



Level 2 : Exp 13%
HP: 78.1%

คะแนนชื่นชม
ชื่นชมคนอื่น: 6504
ได้รับคำชม: 5145


« แต่งต่อ #1 เมื่อ: พฤศจิกายน 15, 2008, 04:05:09 pm »
ต-ป
ตกกระไดพลอยโจน  : สำนวนนี้ทางหนึ่งหมายถึง ว่ากันว่าการทำอะไรที่บังเอิญเกิดผิดพลาดขึ้น  โดยไม่มีทางหลีกเลี่ยง  หรือทำไปได้ครึ่งแล้ว  ก็จำต้องทำมันต่อไปให้เสร็จสิ้นเสียเลยเรียกว่า  " พลอยโจน "  อีกทางหนึ่ง  คงจะหมายถึงการพลอยผสมโรงหรือพลอยตามไปด้วยกับเขา  ทำนองเดียวกับที่ว่า  เห็นคนอื่นตกกระได  ตนเองก็เลยพลอยโจนตามโดยไม่มีทางหลีกเลี่ยง  แต่อีกทางหนึ่ง  อาจหมายความได้ว่าการกระทำอะไรบังเอิญผิดพลาด  คือ  " ตกกระได "  ก็เลยใช้วิธีกระโจนลงไปเสีย  เพื่อไปตั้งหลักเอาใหม่ดีกว่าปล่อยให้ตกกลิ้งลงไป.

ติเรือทั้งโกลน  :  เป็นสำนวนหมายความว่า  ชิงติงานที่เขาเริ่มทำใหม่ ๆ เสียก่อน  ยังไม่ทันได้เห็นผลงานของเขา  หรือเรียกว่า  มีปากก็ติพล่อย ๆ โดยไม่รู้ว่า  ฝีมือเขาจะเป็นยังไง  " โกลน "  ในสำนวนนี้หมายถึง  ซุง  ทั้งต้นที่เขาเอามาเกลาหรือถากตั้งเป็นรูปขึ้นก่อนเพื่อจะต่อเป็นเรือขุด  โกลนในชั้นแรกจึงดูไม่ค่อยเป็นรูปร่างดี  ต่อเมื่อโกลนดีแล้ว  จึงตบแต่งค่อยเป็นค่อยไปจนเป็นรูปเรือ.

ตีงูให้กากิน  :  หมายถึง  การลงทุนลงแรงทำอะไรขึ้นอย่างโดยไม่ได้เกิดประโยชน์ให้แก่ผู้อื่น  เปรียบเหมือนตีงูซึ่งต้องใช้ความกล้าหรือกำลังเล่นงานงู  แต่ครั้นพองูตายแล้วก็เอามาทำประโยชน์อะไรไม่ได้  ต้องทิ้งหรือปล่อยให้กามาจิกกินเอาตามสบาย  กา  หรือ  อีกา  ในสมัยก่อนได้เห็นกันมาก  จึงมักจะเอามาผูกเป็นสำนวนพังเพยอยู่ด้วยเสมอ  เช่น  " กาหน้าดำ  เขาจำหน้าได้ "  " กาคาบพริก "  หรือ  " สาวไส้ให้กากิน "  เป็นต้น.

 ตีวัวกระทบคราด  :  เป็นสำนวนหมายถึง  การแสร้งทำหรือแสร้งพูด  เพื่อให้กระทบกระเทือนไปถึงอีกฝ่ายหนึ่ง  การเอาวัวกับคาดมาเปรียบ  ก็เพราะคราดซึ่งใช้เป็นเครื่องมือกวาดลานฟางหรือหญ้าในนานั้นผูกเป็นคันยาวใช้วัวลากและคราดจะเป็นฝ่ายกระตุ้นให้วัวทำงานลากคราดไป  ซึ่งผลงานคงจะอยู่ที่คราดเป็นตังกวาด  เมื่อคราดไม่ทำงานก็เลยใช้วิธีตีวัวให้ลากคราด  เป็นทำนองว่า  " ตีวัวกระทบคราด "  วัวเลยกลายเป็นแพะรับบาปเพราะคราด  ความหมายคล้ายกับว่า  เราทำอะไรคนหนึ่งไม่ได้  เช่น  โกรธเขาแต่กลับไปเล่นงานสัตว์เลี้ยงหรือคนใกล้ชิดของเขา  เป็นการตอบแทน.
 
ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ  :  สำนวนนี้  โบราณมักใช้พูดกันมาก  หมายถึงการกระทำอะไรสักอย่างที่ไม่เหมาะสมหรือได้สมดุลกัน  หรือใช้จ่ายทรัพย์ลงทุนไปในทางที่ไม่เกิดประโยชน์อะไรเลย  เช่นลงทุนเล็กน้อยเพื่อทำงานใหญ่ซึ่งต้องใช้เงินมาก ๆ ย่อมไม่อาจสำเร็จได้ง่าย  ต้องสูญทุนไปเปล่า ๆ เปรียบเหมือนตำน้ำพริกเพียงครกเดียว  เอาไปละลายในแม่น้ำกว้างใหญ่  เมื่อละลายไปก็จะสูญหายไปหมดสิ้นไปทำให้แม่น้ำเกิดอะไรผิดปกติขึ้น  เสียน้ำพริกไปเปล่า ๆ.

 ต้นไม้ตายเพราะลูก  : สำนวนนี้เอามาเปรียบได้กับ  พ่อแม่ที่ต้องเสียเพราะลูก  เช่นรักลูกมากจนยอมเสียสละชีวิต  หรือทรัพย์สินเพื่อลูก  ตามที่ว่า  " ต้นไม้ตายเพราะลูก "  ก็โดยที่ว่าต้นไม้บางชนิด  เมื่อมีลูกหรือมีดอกผลมักจะตาย  หรือโคนเพราะคนมาเก็บ  หรือเมื่อออกดอกผลแล้ว  เหี่ยวเฉาตายไปเองก็มี.
 
 ตักน้ำใส่กะโหลก  ชะโงกดูเงา  : สำนวนนี้เป็นคำเปรียบเปรย  หรือเป็นเชิงเตือนสติคนที่ไม่รู้จักที่ต่ำที่สูง  หรือคนที่ทะเยอทะยานทำตนเสมอกับคนที่สูงกว่า  ให้รู้จักยั้งคิดว่าฐานะของตนเองเป็ยอย่างไรเสียก่อน  จึงค่อยคิดทำเทียมหน้าเขา  ความหมายทำนองเดียวกับที่ว่า  " ส่องกระจกดูเงาของตัวเองเสียก่อน "  สำนวนนี้  ผู้หญิงสูงศักดิ์มักจะใช้เป็นคำเปรียบเปรยเย้ยหยันผู้ชายที่มีฐานะต่ำต้อยกว่า.
 
เตี้ยอุ้มค่อม  :  เป็นสำนวนที่หมายถึง  คนที่มีฐานะยากจนอยู่แล้ว  ยังอุตส่าห์ไปช่วยคนที่ยากจนกว่าตนเข้าอีก  เท่ากับ  " เตี้ยอุ้มค่อม "  คือ  ยิ่งทำให้ตัวเองแย่ลงไปอีก  หรือจะเปรียบได้อีกทางหนึ่งว่าคนที่ทำงานหรือทำอะไรเป็นภาระใหญ่มากมายเกินสติกำลังของตน  ซึ่งไม่แน่ว่าจะทำไปได้ตลอดหรือไม่.

ตัวเป็นขี้ข้า  อย่าให้ผ้าเหม็นสาบ  : สำนวนนี้เป็นสุภาษิตเก่าแก่  ที่สอนให้คนเราประพฤติชอบแต่ในทางที่ดีไม่ให้ประพฤติตนไปในทางเสื่อมเสีย  แม้จะมีฐานะยากจน  เป็นตนใช้หรือลูกจ้างเขาก็ตามแต่  ก็ต้องรักษาความดีความซื่อสัตว์  รวมทั้งความสะอาดกายไปในตัวด้วย  อย่าปล่อยตัวเองให้ตกเป็นทาสของความชั่ว.

 ตัวตายดีกว่าชาติตาย  :  สำนวนนี้เป็นสำนวนปลุกใจที่สืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคนแล้ว  มีความหมายไปในทางให้คนเรารักประเทศชาติหรือบ้านเมืองของตนเองให้มั่น  เมื่อยามมีศัตรูมารุกรานบ้าเมืองก็พร้อมที่จะพลีชีวิตร่วมกันต่อสู้เพื่อป้องกันประเทศโดยยอมให้ตนเองตายดีกว่าชาติหรือประเทศต้องถูกทำลายลง.
 
 ตักน้ำรดหัวตอ  :  สำนวนนี้  โบราณใช้เป็นคำเปรียบเทียบถึงการที่เราจะตักเตือน  หรือสั่งสอนใครสักคนหนึ่งแต่คนนั้นไม่ยอมรับ  หรือไม่เชื่อฟังคำเรา  เปรียบได้กับการที่เราเฝ้าหมั่นรดน้ำหัวตอของต้นไม้  เพื่อหวังจะให้งอกงามขึ้นมาได้  ความหมายอย่างเดียวกับสำนวนพังเพยที่ว่า  " ตักน้ำรดหัวสากล "  และ  " สีซอให้ควายฟัง ".

 ตาบอดได้แว่น   :  สำนวนนี้ประโยคควบคู่อยู่ด้วยอีกสองประโยคคือ  " หัวล้านได้หวี  นิ้วด้วนได้แหวน "  มีความหมายอย่างเดียวกัน  คือหมายถึง  การได้ในสิ่งที่มีประโยชน์แก่ตนเองเลยแม้แต่น้อย  เพราะคนศรีษะล้านย่อมไม่มีผมจะหวี  และคนตาบอดถึงจะใส่แว่นก็มองไม่เห็นเพราะแว่นไม่ช่วยให้คนตาบอดกลับเห็นได้.

ตีตนไปก่อนไข้   :  สำนวนคำพังเพยนี้หมายถึง  การได้ข่าวหรือได้แต่เพียงรู้ว่า  จะมีอะไรที่ไม่ดี  หรือข่าวร้ายเกิดขึ้นกับตัว  โดยที่ยังไม่เป็นที่แน่นอนว่าจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่เกิดขึ้นก็ได้  แต่ก็ชิงแสดงอาการทุกข์ร้อนหวาดกลัว  หรือวิตกกังวลไปเสียก่อนแล้ว  ทำให้หมดกำลังใจหรือกำลังความคิดที่จะคิดป้องกันไว้ก่อน  เรียกว่าไข้ยังไม่ทันมาถึงเลย  ตัวเองก็ชิงเป็นไข้เสียก่อน  เพราะความกระวนกระวายหรือตกใจนั่นเอง.

 ตีงูให้หลังหัก  :  คำพังเพยสำนวนนี้  เป็นคำเตือนสติให้เราได้รับรู้ว่า  เมื่อจะทำอะไรก็ต้องตัดสินใจทำโดยเด็ดขาดหรือจริงจังลงไป  อย่าทำครึ่ง ๆ กลาง ๆ มิฉะนั้นผลร้ายจะเกิดขึ้นได้ภายหลัง  เปรียบได้กับการที่จะตีหรือกำจัดงูพิษ  เราก็ต้องตีให้ตาย  หรือให้ถึงขนาดหลังหักไปเลย  มันจะได้สิ้นฤทธิ์กลับมาทำร้ายเราไม่ได้.

 เต่าใหญ่ไข่กลบ  :  เป็นสำนวนที่หมายความว่า  การทำอะไรที่เป็นพิรุธแล้วพยายามจะกลบเกลื่อนไม่ให้คนอื่นรู้  สำนวนนี้เอาเต่ามาเป็นคำเปรียบเทียบก็เพราะธรรมชาติของเต่าใหญ่  เช่น  เต่าตนุเวลาจะวางไข่  ก็คลานขึ้นมาบนหาดทราย  แล้วคุ้ยทรายให้เป็นหลุมเพื่อไข่  พอไข่เสร็จก็คุ้ยทรายกลบไข่เสีย  เพื่อซ้อนไข่ของตนให้พ้นจากศัตรู  หรือคนลักไปทำลาย.

ถี่ลอดตาช้าง  ห่างลอดตาเล็น  : หมายถึง  คนที่ทำอะไรดูเป็นว่ารอบคบถี่ถ้วนดี  แต่ความจริงไม่รอบคอบปล่อยให้มีช่องว่างเกิดขึ้น.

ถ่อไม่ถึงน้ำ  น้ำไม่ถึงถ่อ  : เป็นสำนวนหมายถึงการพูดหรือการกระทำอะไร  ที่ไม่ปฏิบัติให้ถึงแก่นสำคัญของเรื่อง  หรือทำไปครึ่ง ๆ กลาง ๆ  หรือขาดตกบกพร่องในการปฏิบัติเช่นขาดเงิน  หรือขาดกำลังสนับสนุน  สิ่งนั้นก็ย่อมจะไม่สำเร็จ  หรือประสบผลตามความต้องการ  เมื่อเปรียบกับการถ่อเรือหรือถ่อแพโดยถ่อไม่ถึงน้ำ  เพราะถ่อสั้นไป  ก็ย่อมใช้งานอะไรไม่ได้.

ถลำร่องชักง่าย ถลำกายชักยาก  : สำนวนนี้มีความหมายอธิบายอยู่แล้วในประโยคแรก  ที่ว่าการพลาดถลำตกลงไปในร่องพื้น  ยังพอชักเท้าขึ้นมาได้  แต่การถลำใจซึ่งหมายถึงการหลงเชื่อหรือหลงรักหนัก ๆ เข้า  ย่อมถอนออกได้ยาก.

ถ่มน้ำลายรดฟ้า  :  สำนวนนี้ใช้เป็นความหมายถึง  คนที่คิดร้ายหรือดูหมิ่นบุคคลที่สูงกว่า  คำว่า  " ถ่มน้ำลาย "  เป็นที่เข้าใจกันทั่วไปเกือบทุกชาติแล้วว่า  คือการแสดงกิริยาดูถูกดูหมิ่น  และมักใช้เป็นกิริยาแสดงออกให้อีกฝ่ายเห็นได้ชัด  เรียก  " ถ่ม "  หรือ  " ถุ่ย "  แตกต่างกับลักษณะของการ  " บ้วนน้ำลาย "  เมื่อพูดว่า  " ถ่มน้ำลายลดฟ้า "  ก็หมายถึง  ดูเหมือนบุคคลที่สูงกว่า  การถ่มน้ำลายขึ้นไปที่สูงคือฟ้าน้ำลายนั้นก็ย่อมจะตกลงมาถูกหน้าตาของตนเองความหมายจึงอยู่ที่ว่า  การดูหมิ่น  หรือคิดร้ายต่อบุคคลที่สูงกว่าหรือที่เคารพทั่วไป  มักจะกลับเป็นผลร้ายหรืออภัยแก่ตนเองได้.

ถ่มน้ำลายแล้วกลับกลืนกิน   : สำนวนนี้ต่างกับคำว่า  " ถ่มน้ำลายรดฟ้า "  ถ่มน้ำลายในประโยคนี้  หมายถึง  การที่พูดหรือลั่นวาจาออกไปแล้ว  เป็นการตัดขาดว่าจะไม่เกี่ยวข้องกันอีก  แต่แล้วก็กลับไปเกี่ยวข้องเข้าอีก  เป็นทำนองกลับคำของตนเองที่ได้พูดไว้.

ถ่านไฟเก่า  : สำนวนนี้  มีความหมายโดยเฉพาะสำหรับชายหญิงที่เคยเป็นคู่รักหรือเคยมีสัมพันธ์กันมาก่อนแล้วเลิกร้างกันไป  หรือห่างไประยะหนึ่ง  เมื่อกลับมาพบกันใหม่  ก็ทำท่าจะตกลงปลงใจ  คืนดีกันได้ง่าย  เปรียบเหมือนถ่านไฟที่เคยติดแล้วมอดอยู่หรือถ่านดับไปแล้ว  แต่พอได้เชื้อไฟใหม่ก็คุติดไฟลุกขึ้นมาได้เร็วกว่าถ่านที่ยังไม่เคยได้เชื้อไฟหลายเท่า.

ทำคุณบูชาโทษ  โปรดสัตว์ได้บาป  :  สำนวนนี้  หมายความว่า  การทำคุณหรือการช่วยเหลือผู้อื่นด้วยเจตนาดี  แต่กลับกลายเป็นได้รับโทษตอบแทนหรือเข้าทำนองที่ว่า  ยุ่งไม่เข้าเรื่องอะไรทำนองนั้นสำนวนนี้นิยมใช้ประโยคแรกประโยคเดียวพูดก็เป็นที่เข้าใจกัน.

ทุบหม้อข้าวตัวเอง  : เป็นสำนวนที่หมายถึง  การทำลายอาชีพหรืองานในหน้าที่  หรือผลประโยชน์ที่ตนกำลังได้รับอยู่  เช่นคิดทุจริตต่อนายจ้างของตนเองทำให้นายจ้างจับได้ถูกไล่ออกเรียกว่า  " ทุบหม้อข้าว "  ของตนเอง เพราะเมื่อหม้อข้าวแตกเสียแล้ว  ก็อดกินข้าว หรือ  บางทีอาจจะไม่มีหม้อหุงข้าวไว้สำหรับหุงเองด้วย.

เทวดานิมนต์มาเกิด  :  สำนวนในชั้นเดิม  เข้าใจว่าคงจะหมายไปในทางดีหรือหมายถึง  " คนดี "  เพราะลงว่าเทวดาหรือสวรรค์ให้มาเกิดแล้ว  ก็น่าจะเป็นคนมีบุญ  และมีพรสวรรค์ให้เป็นคนเก่งยอดเยี่ยมกว่าคนธรรมดาอย่างแน่นอน  แต่ตกมาระยะหลัง  กลับมีผู้นำไปใช้เป็นสำนวนเปรียบเปรย  หรือประชดประชันเด็ก ๆ ที่เกกมะเหรกเกเรหรือซนเก่งเป็นยอดเยี่ยม  ว่าเป็นเด็กที่      " เทวดานิมนต์มาเกิด "  ไปเสีย.
 
ทำนาบนหลังคน  : หมายถึงคนที่คิดหาผลกำไรหรือหาผลประโยชน์ใส่ตน  ด้วยวิธีเบียดเบียนหรือรีดนาทาเร้นเอาจากน้ำพักน้ำแรงของผู้อื่น  โดยขาดความเมตตา  เช่น  ให้กู้เงินแล้วเรียกดอกเบี้ยแพง ๆ หรือกว้านซื้อข้าวจากชาวนาในราคาถูก ๆ  เพื่อเอามาค้าหากำไรโดยเหตุที่การทำนาของคนไทยในสมัยโบราณจัดว่า  เป็นอาชีพหลักและสำคัญส่วนใหญ่โบราณจึงเอาเรื่อง  " ทำนา "  มาผูกเป็นสำนวนความหมายทำนองเดียวกับ  " รีดเลือดกับปู "  ก็ได้.

เทศน์ตามเนื้อผ้า  :  แปลว่า  จะพูดหรือสั่งสอนใครก็พูดเรื่อยไปตามตำราหรือแบบแผน  ไม่มีการดัดแปลงให้เข้ากับคนฟังหรือให้เหมาะสมกับกาลเทศะจึงย่อมจะมีผู้ฟังบางคนไม่เข้าใจก็ได้.

น้ำกลิ้งบนใบบอน  :  เป็นสำนวนเปรียบเปรยถึง  คนใจไม่แน่นอน  กลับกลอก  โดยเฉพาะมุ่งถึงหญิงที่ว่า  " น้ำใจหญิงเหมือนกลิ้งบนใบบอน " สำนวนนี้เอามาจากน้ำที่หยดอยู่บนใบบอน  กลิ้งไปกลิ้งมาโดยที่ใบบอนมีลักษณะเลี่ยนลื่นไม่ซับน้ำ  ทำให้น้ำที่ขังเป็นก้อนกลมอยู่ลนใบกลิ้งไปกลิ้งมาได้.
 
น้ำขึ้นให้รีบตัก  :  เป็นสำนวนสุภาษิตที่หมายถึงว่า  เมื่อมีโอกาสหรือได้จังหวะ  ในการทำมาหากินหรือช่องทางที่จะทำให้ได้ผลประโยชน์แก่ตนแล้ว  ก็ควรจะรีบคว้าหรือรีบฉวยโอกาสอันดีนี้เสีย  อย่าปล่อยโอกาสหรือจังหวะเวลาให้ผ่านพ้นไปอย่างน่าเสียดาย  สำนวนนี้เอาไปเปรียบกับอีกสำนวนที่ว่า  " ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม "  แล้ว  หากคุณไม่เข้าใจความหมายก็อาจจะทำให้พะวักพะวงใจอยู่บ้าง  เพราะไม่รู้ว่าจะเชื่อสำนวนไหนดี  อย่างไรก็ควรดูคำแปลความหมายของอีกสำนวนนั้นเสียก่อน.  

น้ำเชี่ยวขวางเรือ  :  เป็นสำนวนที่หมายถึงการทำอะไรให้เป็นที่ขัดขวาง  หรือเป็นที่ขัดต่ออารมณ์ของอีกฝ่ายหนึ่ง  โดยไม่ดูเหตุการณ์เสียก่อน  อาจทำให้ได้รับเคราะห์หรืออันตรายได้  เปรียบเทียบน้ำในแม่น้ำกำลังไหลเชี่ยวจัด  ถ้าเราแจวเรือหรือพายเรือออกไปขวาง  เรือก็อาจจะล่มได้ทันที.
 
น้ำมาปลากินมด  น้ำลดมดกินปลา  :  หมายถึง  โอกาสของใครหรือจังหวะดีของใคร  ฝ่ายนั้นก็ย่อมชนะความหมายอย่างเดียวกับคำว่า  " ทีใคร  ทีมัน ".  

น้ำตาลใกล้มด  : เป็นสำนวนที่หมายโดยเฉพาะถึง   ผู้หญิงกับผู้ชายที่อยู่ใกล้กัน  เปรียบเหมือนน้ำตาลกับมดเช่นเดียวกับผู้หญิงอยู่ใกล้กับผู้ชาย  ผู้ชายเราก็อดที่จะเข้ามาไต่ตอมหรือเลาะเล็มผู้หญิงไม่ได้  หรือบางทีก็อาจมีใจตรงกันขึ้นได้ทั้งคู่เมื่ออยู่ใกล้กัน.

น้ำท่วมทุ่ง  ผักบุ้งโหรงเหรง  : เป็นความหมายถึง  คนที่พูดมาก  แต่ถ้อยคำที่พูดนั้นได้เนื้อความน้อยหรือมีสาระเพียงนิดเดียว  สำนวนนี้เรามักใช้พูดสั้น ๆ ว่า  "  น้ำท่วมทุ่ง "  หรือ  " พูดเป็นน้ำท่วมทุ่ง "  เสียส่วนมาก  แต่ก็เป็นความหมายชัดเจนอย่างว่าดี.

น้ำนิ่งไหลลึก  : เป็นสำนวนที่หมายถึง  คนที่ดูภายนอกสงบเสงี่ยมหรือเป็นคนหงิม ๆ ไม่ค่อยพูดจา  แต่มักจะเป็นคนมีความคิดฉลาด  หรือทำอะไรได้แคล่วคล่องว่องไว  เปรียบเหมือนน้ำที่ดูตอนผิวหนังที่สงบนิ่ง  แต่ลึกลงไปข้างใต้นั้นกลับไหลแรง.

น้ำน้อยย่อมแพ้ไฟ  :  เปรียบได้กับอะไร ๆ ที่น้อยกว่าย่อมแพ้แก่ฝ่ายที่มากกว่า  เช่นน้ำน้อยก็ไม่พอจะดับไฟ  หรือพวกที่มีกำลังน้อยกว่า  ก็ย่อมแพ้พวกที่มีกำลังมากกว่า.

น้ำพึ่งเรือ  เสือพึ่งป่า  : หมายถึง  คนเราต้องต่างพึ่งพากันและกันตลอดมา.

น้ำร้อนปลาเป็น  น้ำเย็นปลาตาย  : น้ำร้อนหมายถึงคนที่ปากร้ายแต่จิตใจไม่ร้ายย่อมไม่เป็นพิษภัย  ส่วนน้ำเย็นหมายถึงคนปากหวานหลอกให้คนหลงเชื่อง่าย ๆ ย่อมมีอันตรายได้.

น้ำลึกหยั่งได้  น้ำใจหยั่งยาก  : หมายถึง  น้ำลึกแค่ไหนเรายังวัดหยั่งได้  แต่น้ำใจหรือจิตใจของคนเราวัดได้ยาก.
 
น้ำลดต่อผุด   :  สำนวนนี้  หมายถึง  คนที่เวลาชะตาตกหรือเคราะห์ร้าย  ความลับต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับความประพฤติไม่ดี  เช่น  ทุจริต  คดโกง  ที่เคยทำไว้ก็มักปรากฏออกมาให้เห็น  เวลาชะตาดีก็เปรียบเหมือนน้ำขึ้นท่วมตอ  จึงมองไม่เห็นตอ  แต่เวลาชะตาตก  น้ำลดแห้ง  ตกก็ผุดขึ้นมาให้เห็นเป็นแถว.  

นอนหลับไม่รู้  นอนคู้ไม่เห็น  : แปลว่า  ไม่รู้ไม่เห็นอะไร  เปรียบเหมือนคนนอนหลับ  ที่ไม่รู้สึกตัว.

นกยูงมีแววที่หาง  : หมายถึง  คนที่มีฐานะดี  หรือสกุลรุนชาติดี  ย่อมมีอะไรในตัวเป็นเครื่องสังเกตให้เห็นอยู่บ้าง  เช่นกิริยามาทหรือการพูดจาทำนองเดียงกันที่ว่า  " สำเนียงบอกภาษา  กิริยาบอกสกุล ".

นับสิบไม่ถ้วน  :  เป็นสำนวนที่หมายถึง  การขาดความรู้ความสามารถ  หรือตกอยู่ในลักษณะของคนที่เลอะเลือน  ขี้หลงขี้ลืมง่าย ๆ ทำอะไรไม่ถูกเปรียบได้กับว่า  แม้จะนับหนึ่งถึงสิบ  ก็ยังนับไม่ถูกหรือนับไม่เป็น.

 เนื้อเข้าปากเสือ  :  ลงว่า  เนื้อตกเข้าไปอยู่ในปากเสือ  หรือ  เสือเอาปากขม้ำเข้าไว้แล้ว  เนื้อย่อมไม่มีทางรอดเปรียบได้กับคนที่ตกเข้าไปอยู่ในที่เป็นอันตรายหรือตกเป็นเหยื่อของคนฉลาดกว่า  หลอกให้เชื่อแล้วก็หาทางรอดได้ยาก.

เนื้อเต่ายำเต่า  : สำนวนนี้  มีความหมายอย่างเดียวกับสำนวนที่ว่า  " อัฐยายชื้อขนมยาย "  หรือ  " หอกมันแทงมัน "  คือแปลว่า  อะไรที่มีอยู่แล้วหรือได้มาจากการนั้น  ก็เอาอันนั้นไปทำให้เป็นผลต่อไป  เช่น  ได้เงินจากเสี่ยงโชค  ก็เอาเงินที่ได้นั้นเสี่ยงโชคซ้ำลงไปอีก.

เนื้อหมูไปใส่เนื้อช้าง   :  มีความหมายถึงการที่เอาข้างที่มีอยู่น้อยกว่าอยู่เดิม  ไปเติมให้แก่ข้างที่มีมากกว่าอยู่ก่อนแล้ว  ทำให้ข้างที่มีมากกว่าก็ยิ่งเพิ่มขึ้นไม่สมกัน  หรือเปรียบอีกทางหนึ่งว่า  เอาเงินจากคนจนไปถมให้กับคนมั่งมีที่มีอยู่แล้วมากขึ้นอีก.

เนื้อไม่ได้กินหนังไม่ได้รองนั่ง  เอากระดูกมาแขวนคอ  :  เป็นสำนวนที่มีความหมายอย่างเดียวกับ  " แพะรับบาป "  คือแปลว่า  คนที่ไม่ได้มีส่วนร่วมด้วยเลย  แต่กลับต้องมีส่วนเข้าไปพัวพัน  จนได้รับเคราะห์แทนเขา  โดยที่ตนเองไม่รู้เห็นหรือไม่ได้มีส่วนในผลประโยชน์นั้นแม้แต่น้อย  " เอากระดูกมาแขวนคอ "  เป็นความหมายถึงการเอาทุกข์มาใส่ตนเอง.

นิ้วไหนร้ายตัดนิ้วนั้น  :  สำนวนนี้  หมายถึง  ในกลุ่มในพวกที่มีจำนวนมาก  แต่บังเอิญมีคนชั่วอยู่ด้วยก็ให้คัดออกเสียเฉพาะที่ชั่ว  หรือถ้าจะลงโทษ  ก็ควรลงโทษแต่เฉพาะคนชั่ว  ส่วนคนที่ดีนั้น  ก็ไม่ควรไปเหมาเอาว่าเป็นพวกเดียวกัน  หรือชั่วไปหมดเสียทุกคนทีเดียวนัก.

 นิ้วด้วนได้แหวน  :  สำนวนนี้  ควบคู่กับ  " ตาบอดได้แว่น  หัวล้านได้หวี "  ดังได้อธิบายมาแล้ว  คือหมายถึง  การได้อะไรในสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ตน  หรือตนเองไม่มีโอกาสจะใช้  ทำนองเดียวกับ  " ไก้ได้พลอย "  เพราะพลอยย่อมไม่มีประโยชน์  หรือมีคุณค่าแก่ไก่สู้ข้าวเปลือกเมล็ดเดียวก็ไม่ได้.
 
บวชก่อนเบียด  :  แปลว่า  บวชเป็นพระเสียก่อน  เมื่อสึกออกมาแล้วจึงค่อยแต่งงานหรือหาภรรยา  คำว่า  "เบียด "  ในที่นี้  แปลว่ามีภรรยา  ถ้า  " เบียดก่อนบวช "  ก็หมายความว่า  มีเมียก่อนบวช.

 บ่างช่างยุ  :  หมายถึง  คนที่ชอบยุแหย่  สำนวนนี้  เอามาจากเรื่องนิทานสอนเด็ก  ที่สมมุติให้ตัวบ่างสัตว์ชนิดหนึ่งเป็นตัวบ่างช่างยุแหย่ในเรื่อง.

 เบี้ยล่าง  เบี้ยบน  :  สำนวนนี้เปรียบเทียบเอาว่า  " เบี้ยบน "  คือฝ่ายที่กำชัยชนะ  หรือมีอำนาจอยู่เหนือกว่าอีกฝ่ายหนึ่ง  ซึ่งเปรียบเหมือน  " เบี้ยล่าง "  เรียกว่า  เบี้ยบนเป็นต่อกว่าเบี้ยล่าง  หรือเบี้ยล่างเป็นรองเบี้ยบน  สำนวนนี้มาจากการเล่นหรือการพนันทั่วไป.

บัวไม่ให้ช้ำ  น้ำไม่ให้ขุ่น  : หมายความว่า  จะทำอะไรก็ค่อย ๆ พูดจากัน  อย่าให้มีเรื่องมีราวเดือดร้อนเกิดขึ้นกีบอีกฝ่ายหนึ่ง.

บุญมา  ปัญญาก็ช่วย  ที่ป่วยก็หาย  ที่หน่ายก็รัก  :  สำนวนนี้  เป็นสุภาษิตคำพังเพยของท่านเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ดำรง  มีความหมายอธิบายอยู่ในตัวประโยคแล้ว  และมีสำนวนต่อท้ายในลักษณะตรงข้ามอีกด้วย  " บุญไม่มา  ปัญญาไม่ช่วย  ที่ป่วยก็หนัก  ที่รักก็หน่าย ".

ปลาใหญ่กินปลาเล็ก  :  หมายถึง  คนที่มีอำนาจราชศักดิ์หรือเป็นใหญ่เป็นโตก็ย่อมข่มคนที่เป็นผู้น้อยกว่าได้หรือจะเปรียบเอาว่า  คนที่มีกำลังน้อยกว่าก็ย่อมมีภาษีเหนือกว่าคนที่อ่อนแอได้  ตามหลักธรรมดาทั่วไปที่ว่า  " ปลาใหญ่กินปลาเล็ก "  และ  " ปลาเล็กตอนปลาน้อย "  กินกันเป็นทอด ๆ ไป.

ปลาข้องเดียวกัน  ตัวหนึ่งเน่า  ก็พลอยพาให้เหม็นไปด้วย  :  สำนวนนี้ค่อนข้างจะยาวไปสักหน่อย  แต่ก็เป็นที่จำได้ง่าย  หรือใช้กันทั่วไป  มีความหมายว่า  คนที่อยู่ร่วมกัน  ถ้าคนใดคนหนึ่งทำมิดี  หรือทำชั่วก็พลอยให้คนอื่น ๆ ที่อยู่ร่วมกันเสียไปด้วย.

 ปลาตกน้ำตัวโต  : เป็นสำนวนที่หมายถึง  การทำสิ่งใดที่เสียหรือสูญหายไปเพียงเล็กน้อย  แต่พลอยเพิ่มเติมว่า  ของที่สูญไป  นั้นมีราคามากกว่าความจริง เป็นการเอาปลาที่ตกน้ำ  แล้วว่ายหายไป  มาเปรียบเทียบเพราะไม่มีใครเห็นขนาดแท้จริงของปลา.

 ปลาติดหลังแห   :  สำนวนนี้บางทีก็พูดว่า  " ปลาติดร่างแห "  แต่ที่ถูกต้องเป็น  " ปลาติดหลังแห "  เพราะมีความหมายว่า  คนที่ต้องพลอยมีส่วนเข้าไปพัวพันเกี่ยวข้อง  หรือรับเคราะห์ร่วมกับคนอื่น ๆ ด้วยโดยที่ตนเองไม่มีส่วนเกี่ยวข้องแม้แต่นิด  เช่น  พลอยถูกจับร่วมไปกับวงการพนัน  โดยที่ตนไม่ได้ร่วมวงเล่น  แต่บังเอิญผ่านเข้าไปทาวนั้น  คำว่า  " ติดหลังแห "  หมายถึงปลาที่คอยติดอยู่นอกแหขึ้นมาเวลาสาวแหขึ้นจากน้ำ.

ปลาหมอตายเพราะปาก   : หมาถึงคนที่ชอบพูดพล่อย ๆ รู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือพูดแสดงความอวดดี  จนตัวเองต้องรับเคราะห์ก็เพราะปากของตนเอง  สำนวนนี้มาจากปลาหมอที่อยู่ในลำน้ำ  มักชอบผุดขึ้นฮุบเหยื่อหรือน้ำบ่อย ๆ จนเป็นที่สังเกตของนักจับปลาได้ว่า  ปลาหมออยู่ตรงไหน  ก็เอาเบ็ดล่อลงไปรงนั้นไม่ค่อยพลาด  จึงเรียกว่า  ปลาหมอตายเพราะปาก.

ปล่อยเสือเข้าป่า  ปล่อยปลาลงน้ำ  : สำนวนนี้มีความหมายอย่างเดียวกันทั้งสองประโยคที่ว่า  การปล่อยให้บุคคลสำคัญ  หรือศัตรูที่เราจับได้กลับไปสู่แห่ลงเดิมของมัน  เพราะเสือย่อมอยู่ในป่า  และปลาอยู่ในน้ำ  เมื่อมันกลับสู่รังธรรมชาติของมันแล้ว  กำลังวังชาของมันก็ย่อมมีขึ้นอย่างเดิม  มันอาจจะเป็นเหตุให้ศัตรูกลับมาคิดแก้แค้นเราได้ภายหลัง.

ปล่อยปลาไหลลงตม  : ความหมายอย่างเดียวกับ  "  ปล่อยเสือเข้าป่า  "  หรือ  " ปล่อยปลาลงน้ำ ".

ปลูกเรือนคล่อมตอ  : สำนวนนี้   หมาถึงการทำอะไรที่เป็นการล่วงล้ำหรือก้าวก่ายหรือทับสิทธิของอีกฝ่ายหนึ่ง  จะโดยรู้อยู่หรือรู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็ตามแต่อันอาจเป็นเหตุให้เกิดความบาดหมางก็ได้.

ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่  ผูกอู่ตามใจผู้นอน   :  สำนวนนี้มีความหมายอย่างเดียวกันทั้งสองประโยค  เป็นสุภาษิตพังเพยที่สอนว่า  การทำอะไรก็ตามแต่จะต้องตามใจผู้ที่จะได้รับโดยตรง  เช่น  พ่อแม่ที่คิดจะหาสามีให้บุตรสาวของตนเอง  ก็ควรจะเลือกผู้ชายที่บุตรสาวของตนเอง  ก็ควรจะเลือกผู้ชายที่บุตรสาวของตนมีใจสมัคอยู่ด้วย  จึงจะชอบ.

ปลูกเรือนผิดคิดจนเรือนทลาย  : หมายถึง  การทำอะไรที่ผิดโดยไม่ไตร่ตรองแต่แรกจึงได้รับความเสียหายหนัก.

ปลูกเรือนพอตัว  หวีหัวพอเกล้า  : หมายความว่า  จะทำอะไรให้ทำหรือให้พอเหมาะพอสมควร  อย่าให้เกินสติปัญญา  หรือกำลังหรือฐานะของตนเองจนเกินไป  ทำนองเดียวกับสำนวนที่เปรียบเทียบไว้.

ปั้นน้ำเป็นตัว  :  สำนวนนี้  มักใช้เป็นคำเปรียบเทียบถึงคนที่พูดอะไรไม่เป็นเรื่องจริงหรือไม่มีมูล  เรียกว่าคนโกหกหรือปั้นเรื่องราวเก่ง  คือสามารถปั้นน้ำเหลว ๆ ให้เป็นตัวได้.

 ปิดทองหลังพระ   :  หมายความว่า  การทำอะไรที่สำคัญ ๆ แต่ไม่มีคนมองเห็นสิ่งที่ตนเป็นผู้ทำ  จึงย่อมจะไม่ได้รับการยกย่องชมเชยเท่าที่ควร  เปรียบเอาการปิดทองหลังพระพุทธรูป  ซึ่งมักจะไม่มีใครเห็นด้านหน้าก่อน.

ปิดควันไฟไม่มิด  :  แปลว่า  การทำอะไรที่เป็นเรื่องอื้อฉาวหรือสิ่งที่ไม่ควรเปิดเผย  ก็พยายามจะปกปิดไว้แต่ปิดไม่มิดหรือปิดไม่สำเร็จ.

 ปิ้งปลาประชดแมว :  สำนวนนี้  ต่อท้ายกับสำนวนที่ว่า   " หุงข้าวประชดหมา  ปิ้งปลาประชดแมว "  หมายความว่า  การทำประชดหรือทำแดกดันที่กลับเป็นผลร้ายแก่ตนเอง  เพราะธรรมดาแมวชอบกินปลา  ถ้ายิ่งปิ้งปลาให้แมวกินแบบประชดมาก ๆ แมวก็ยิ่งชอบ  แต่ตัวคนทำประชดจะต้องเสียผลมากขึ้น.

ปากคนยาวกว่าปากกา  :  หมายความว่า  ปากคนเรานั้นพูดหรือเล่าลือออกไปได้ไกล  ถึงแม้ความจริงปากคนเราจะยื่นน้อยกว่าปากของกาก็ตาม  แต่การพูดอะไรต่ออะไรต่าง ๆ ไปได้ยาวกว่าปากกาอีกมาก.

โปรดสัตว์ได้บาป  :  สำนวนนี้  ต่อท้ายควบคู่กับสำนวนที่ว่า  " ทำคุณบูชาโทษ "  ความหมายดังที่ได้อธิบายไว้แล้ว  มักพูดติดต่อกันไปว่า  " ทำคูณบูชาโทษ  โปรดสัตว์ได้บาป.

 


ที่มา http://www.siamtower.com/supasit/p22.html

กลอน | เมนูอร่อย|สูตรอาหารเจ | ชูการ์ไกลเดอร์ | จักรยาน | ดาวน์โหลดเกมส์ฟรี |ริลัคคุมะ | คำคม | อาหารสุขภาพ | ต้นไม้น่าปลูก | เครื่องมือการเกษตร | แบบเหล็กนั่งร้าน | วัสดุก่อสร้าง |รวม โน๊ตขลุ่ย | อาหารต้านมะเร็ง | รับปรึกษาปัญหาความรัก | เพิ่มเว็บไซต์ฟรี
บันทึกการเข้า

สำหรับฟอรั่ม
(BBC Code)
สำหรับเว็บไซต์ / บล็อก
(HTML)


ดินหญ้ากาช้ำ
รักนักกลอนกวีคลับทุกคนจ้า

ผู้ดูแลกวีคลับดอทคอม


*

คะแนนกลอน 180
ออฟไลน์ ออฟไลน์
เพศ: หญิง
กระทู้: 6,392



Level 2 : Exp 13%
HP: 78.1%

คะแนนชื่นชม
ชื่นชมคนอื่น: 6504
ได้รับคำชม: 5145


« แต่งต่อ #2 เมื่อ: พฤศจิกายน 15, 2008, 04:20:18 pm »

ผงเข้าตาตนเอง   :  โดยหลักธรรมดาที่ว่า  ผงเข้าตาผู้อื่นเขาวานให้เราเขี่ยผงออก  เราย่อมจะทำได้  แต่ถึงคราวที่ผงเข้าตาเราเองเข้าบ้าง  เราย่อมไม่มีปัญญาเขี่ยออกได้แน่  ก็ต้องวานคนอื่นเขาเขี่ยบ้างเปรียบได้ว่า  ปัญหาของคนอื่นเราแก้ให้เขาได้แต่ถึงคราวเราเกิดมีปัญหาลับคับอกขึ้นมาบ้าง  เราเองกลับแก้ไม่ตก.

แผ่นดินไม่ไร้เท่าใบพุทรา   :  หมายความว่า  แผ่นดินนี้ไม่ใช่จะมีแต่ผู้หญิงหรือผู้ชายคนเดียวเท่านั้นเป็นเชิงสอนมิให้คนเราคิดลุ่มหลงรักใคร่จนเกินไปนัก.

 ฝนทั่งให้เป็นเข็ม   :  เป็นสำนวนที่หมายถึง  การทำอะไรก็ตามแต่  จะต้องพยายามให้เต็มกำลังความสามารถของตนเอง  หรือทำให้สำเร็จลงได้.

 ฝากเนื้อไว้กับเสือ  :  แปลว่า  ไว้เนื้อเชื่อใจโดยฝากสิ่งใดไว้กับผู้ที่ชอบสิ่งนั้น  สิ่งนั้นก็ย่อมจะสูญได้เช่นฝากสาวงามไว้กับผู้ชายเจ้าชู้  เจ้าชู้ผู้นั้นหรือจะอดได้.

 ฝนตกอย่าเชื่อดาว   มีเมียสาวอย่าไว้ใจแม่ยาย  :  เป็นสำนวนสุภาษิตที่สอนให้ว่า  อย่าไว้ใจอะไรที่เดียวจนเกินไปนัก  เปรียบกับที่ว่า  เห็นดาวอยู่เต็มท้องฟ้า  ไม่มีท่าว่าฝนจะตกลงมาเลย  แต่ฝนก็อาจจะตกลงมาได้  ส่วนที่ว่า  " มีเมียสาวอย่าไว้ใจแม่ยาย "  นั้นคงเข้าทำนองที่ว่า  แม่ยายที่มีลูกสาวสวยนั้นก็อย่าเพิ่งไปไว้ใจว่า  แม่ยายจะไม่คิดพรากลูกสาว  หรือเมียสาวของเราไปให้กลับผู้ชายที่มีฐานะดีกว่า  เพราะอาจมีแม่ยายบางคนที่เห็นแก่เงินก็ได้.
 
พกหินดีกว่าพกนุ่น  : คำว่า  " พกหิน "  หมายถึง  ใจคอหนักแน่น  เปรียบเหมือนเอาหินหนัก ๆ มาไว้กลับตัว  ส่วน  "  พกนุ่น "  หมายถึง  ใจเบา  หรือหูเบาเอนเอียงง่าย  เพราะนุ่นเป็นของเบา  สำนวนนี้จึงหมายถึง  ทำใจคอให้หนักแน่นไว้ดีกว่าหูเบาหรือใจเบา  หลงเชื่อคำของคนอื่น.

 พบไม้งามเมื่อขวานบิ่น   :  สำนวนนี้  ใช้เป็นความหมายโดยเฉพาะกับผู้ชายเราที่บังเอิญมาพบผู้หญิงสวยงาม  ถูกใจอย่างแท้จริงคนหนึ่งเข้า  แต่ก็เป็นการสายเสียแล้ว  เพราะวัยของคนชราภาพหรือมีครอบครัวเต็มทีแล้ว  ก็เท่ากับว่า  สังขารของคนชราภาพหรือมีครอบครัวเต็มทีแล้ว  ก็เท่ากับว่า  สังขารของตนไม่อำนวย  เพราะ  " ขวาน "  ที่จะใช้การก็มามีอัน  " บิ่น "  ตัดไม้หรือตัดอะไรไม่ได้เสียแล้ว.

 พลิกหน้ามือเป็นหลังมือ  :  หมายถึง  การเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขจากของเดิมให้มันผิดแผกแตกต่างออกไปทั้งหมด  หรือคิดว่าจะทำอย่างนี้  แต่กลับเปลี่ยนแปลงไปทำอีกอย่างในลักษณะตรงกันข้าม  เปรียบได้กับ  หลังมือและหน้ามือ.

 พิมเสนแลกกับเกลือ   : หมายความว่า  ยอมลดตัวเองไปทำในสิ่งที่ต่ำกว่า  หรือไม่คู่ควรกัน  ความหมายของ  " พิมเสน "  ย่อมมีราคากว่า  " เกลือ "  การทำตนเองให้มีราคาตัวของตนตกต่ำลงไปก็เท่ากับว่า  เอาพิมเสนไปแลกกับเกลือ.
 
 พุ่งหอกเข้ารก   :  สำนวนนี้  หมายถึงทำอะไรที่สักแต่ว่าทำลงไปให้แล้วเสร็จ  โดยไม่คิดคำนึงถึงผลเสียหรือผลที่จะได้รับเป็นอย่างไร  เปรียบได้กับการพุ่งหอกเข้าไปในที่รก  โดยไม่รู้ว่า  หอกนั้นจะไปตกต้องโดนอะไรเข้าไปเป็นผลเสียหายบ้าง  เพราะในที่รกย่อมมองไม่เห็นว่ามีอะไร.

เพชรตัดเพชร   : สำนวนนี้  หมายถึงคนที่มีความสามารถดีกับคนที่มีความสามารถพอ ๆ กัน  มาพบกันเข้าต่างฝ่ายย่อมจะทำอะไรกันไม่ได้  เพราะเท่ากับเก่งด้วยกัน  เหมือนเพชรคม ๆ  ด้วยกัน.

พูดไปสองไพเบี้ย  นิ่งเสียตำลึงทอง   : หมายความว่า  พูดไปก็ไม่มีประโยชน์  สู้นิ่งไว้ดีกว่า.

 แพ้เป็นพระ  ชนะเป็นมาร   :  สำนวนนี้  มาจากธรรมเทศนาที่สอนให้คนเรารู้จักอดกลั้นใจ  หรือระงับยับยั้งความโกรธในการที่คิดจะสู้กับฝ่ายศัตรู  มิให้เป็นเรื่องราวลุกลามใหญ่โตเกิดขึ้น  โดยที่ฝ่ายรู้จักคิดอดกลั้นไม่ต่อกรด้วย  ถึงจะเป็นผู้แพ้ก็ได้ชื่อว่า  เป็นผู้ประเสริฐกว่าผู้ที่คิดจะทำร้ายเขาเพื่อเอาชนะ.

ฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ  :  เป็นสำนวนเปรียบเทียบให้คนเรารู้จักกาละเทศะ  รู้ที่สูงที่ต่ำ  หรือรู้ว่าสิ่งใดเหมาะสิ่งใดควรแก่ฐานะของตนเอง  ไม่ตีตนเสมอไปหมด.
 ฟื้นฝอยหาตะเข็บ  :  เป็นสำนวนหมายถึง  การรื้อเอาเรื่องเก่า ๆ  ที่แล้วไปแล้ว  มาพูดขึ้นให้เป็นที่สะเทือนใจ  และอาจทำให้มีเรื่องมีราวเกิดขึ้นอีกทั้ง ๆ ที่เรื่องนั้นสงบไปนานแล้ว.

ฟังหูไว้หู  : หมายถึง  การรับฟังคำพูดหรือเรื่องราวต่าง ๆ ไว้  แต่เพียงรับฟังเท่านั้น  อย่าเพิ่งเชื่อไปเสียหมดแปลตามสำนวนก็ว่า  ฟังด้วยหูข้างเดียว  อีกหูปิดไว้อย่าฟัง  หรืออย่าเปิดทั้งสองหูฟังหมด.

 ฟังไม่ได้ศัพท์  จับเอามากระเดียด   : ได้ยินหรือได้ฟังมาไม่ถนัดชัดเจน  ก็นำเอามาพูดบอกผิด ๆ ถูก ๆ หรือมาใช้ผิด ๆ พลาด ๆ.

มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูก   :  สำนวนนี้หมายถึงคนที่พูดเก่ง  หรือตลบแตลงเก่ง  พูดกลับกลอกได้รอบตัว  หรือพูดจนจับคำไม่ทัน  เป็นที่ไม่น่าเชื่อถือและไว้ใจ  เปรียบเหมือนกับว่าเป็นคนหลบหลีกได้คล่อง  ถึงจะเอามะกอกใส่เต็มตะกร้า ๓ - ๔ ตะกร้ามาขว้างปาก็ไม่ถูก  ทำนองเดียวกับที่ว่า  " จับไม่ได้ไล่ไม่ทัน "

 มะนาวกลมกลี้ยง  บ่มีคนกลึง   : สำนวนนี้  มักใช้ควบคู่กับ  " หนามแหลม  บ่มีคนเสี่ยม  มะนาวกลมเกลี้ยง  บ่มีคนกลึง "  หรือบางทีก็พูว่า  หนามแหลมไม่มีคนเสี้ยม  มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีคนกลึง "  แปลว่า  คนที่มีสติปัญญาหรือมีความสามารถเก่งกาจนั้น  อาจเป็นผู้ที่ไม่ต้องมีใครสอนเลยก็ได้  โดยเกิดขึ้นเองในตัว  หรือหมายถึง  คนที่มีตระกูลดีหรือบรรพบุรุษดีมาแล้ว  ตนเองก็ย่อมจะมีแววดีติดตามมาด้วย  โดยไม่ต้องมีใครสอน.

มะพร้าวห้าวมาขายสวน   :  สำนวนนี้  เป็นคำเปรียบเปรยคนที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์  หรือโง่เขลา  เช่น  เอาอะไรมาแสดงอวดกับคนที่เขารู้ดีอยู่แล้ว  หรือเรียกว่าทำไปโดยไม่คิดว่าเขาจะรู้ดีกว่าตน  เปรียบเหมือนเอามะพร้าวห้าวหรือมะพร้าวแก่ไปขายกับชาวสวนที่มีมะพร้าวอยู่แล้ว  ความหมายอย่างเดียวกับคำว่า  " ห้าแต้ม ".
 
 มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ  :  เป็นสำนวนที่หมายถึง  คนที่ไม่ช่วยเขาทำงานแล้ว  ยังไปทำตัวให้เป็นที่กีดขวางเกะกะแก่งานของเขาอีกด้วย  เพราะเมื่อเอาเท้าหรือตีนไปราน้ำเวลานั่งเรือที่เขาพายอยู่ด้วยนั้น  ก็ย่อมจะทำให้เท้าไปต้านน้ำไว้  ทำให้เรือแล่นช้าลงอีก.

 ไม่ได้ด้วยเลห์เอาด้วยกล  ไม่ได้ด้วยมนต์  เอาด้วยคาถา  :  เป็นสำนวนที่หมายความว่า  ทำด้วยวิธีหนึ่งไม่สำเร็จ  ก็พยายามจะทำอีกวิธีหนึ่ง  หรือหาวิธีอื่น ๆ  ที่คิดว่าจะทำให้ได้มาทำ  เป็นความหมายในทำนองที่ว่า  เป็นการใช้อุบายเพื่อเอาชนะอีกฝ่ายหนึ่งให้ได้.

 ไม่พ้นชวด  ฉลู  ขาล  เถาะ  :  สำนวนนี้  เราอาจจะไม่คอยได้ยินในสมัยนี้นัก  เพราะเป็นสำนวนเก่าแก่ของคนในสมัยก่อน ๆ  ใช้พูดกัน  มีความหมายว่า  " ไปไม่รอด "  หรือไปไม่ได้ตลอด  หรือไปให้ไกลแสนไกลแค่ไหนก็จะต้องหมุนเวียนกลับมาอีก  เปรียบเหมือนปี ๑๒ นักกษัตร  ที่หมุนเวียนอยู่เรื่อยไปภายใน  ชวด    ฉลู  ถึง  กุล  สำนวนนี้มักใช้ประชดคนที่ทำใจแข็งโดยไม่สมเหตุผล.

ไม่มีมูลฝอยหมาไม่ขี้  :  หมายความว่า  อะไรก็ตามที่เกิดขึ้น  มักจะต้องมีเหตุหรือมีเค้ามูลมาก่อน  ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ.

ไม่รู้จักเสือ  เอาเรือเข้ามาจอด  ไม่รู้จักมอดเอาไม้เข้ามาแหย่   :  ทั้งสองสำนวนนี้  แปลว่า  การทำอะไรที่แสดงความเซ่อเขลาของตนโดยไม่พิจารณาเสียก่อนมักมุ่งหมายไปในทำนองที่ว่า  ไปต่อสู้หรือแข่งขันกับคนที่เขาชำนาญกว่าหรือเก่งกว่า  โดยไม่รู้ว่าเป็นใคร  เช่นหลงไปเล่นการพนันกับนักพนันที่เก่งและชำนาญเข้าโดยไม่รู้จัก  เปรียบได้กับเอาเรือเข้าไปจอดในป่าที่มีเสือดุ ๆ หรือเอาไม้เข้าไปแหย่ให้มอดกัดกินเล่นสบาย.
 
ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก  ไม่เห็นกระรอกโก่งหน้าไม้  : หมายถึง  การด่วนทำอะไรล่วงหน้าไปก่อน  โดยที่ยังไม่รู้ว่า  การณ์ข้างหน้าจะมีหวังแน่นอนหรือเปล่า  เพราะไม่มีเค้าว่าจะปรากฏภายหน้าให้เห็นเลยเรียกว่า  เป็นการคาดคะเนล่วงหน้าไว้ก่อน  แล้วก็รีบจัดเตรียมไว้  โดยถ้าหากผิดคาดไปก็เสียเปล่า.

 ไม้ซีกงัดไม้ซุง   :   สำนวนนี้  หมายถึง  คนผู้น้อยหรือผู้มีฐานะต่ำไปคัดค้าน  หรือไปก่อความกับผู้มีอำนาจสูงกว่า  หรือมีฐานะดีกว่า  ก็ย่อมจะเป็นผู้แพ้หรือทำไม่สำเร็จ  มีแต่จะได้รับอันตรายอีกด้วย  เพราะไม้ซีกเล็กกว่าไม้ซุง  เมื่อเอาไปงัดไม้ซุงจะให้พลิกขึ้น  ก็รังแต่ไม้ซีกจะหักเปล่า.

ไม้ล้มจึงข้าม  คนล้มอย่าข้าม  :  ความหมายของสำนวนนี้  อธิบายไว้แล้วใน  " คนล้มอย่าข้าม ".

ย้อมแมวขาย  : หมายความว่า  เอาของไม่ดีมาตบแต่งเสียใหม่  แล้วเอามาหลอกลวงว่าของดี  มูลของสำนวนคงมาจากการนิยมเลี้ยงแมวของคนไทยในสมัยก่อนที่มักตกแต่งแมวเลี้ยงของตนเอง  ด้วยสีของขมิ้นบ้าง  ปูนบ้าง  ทำให้เป็นสีต่าง ๆ ก็ได้.

ยื่นแก้วให้วานร  :  หมายถึง  เอาของมีค่าหรือของดีไปให้กับคนที่ไม่รู้จักค่าของของนั้น  ทำให้เปล่าประโยชน์ความหมายอย่างเดียวกับ  "ไก่กับพลอย ".

รกคนดีกว่ารกหญ้า   :  สำนวนนี้  มีความหมาอยู่ในตัวแล้วที่ว่า  รกคนยังพอใช้ประโยชน์ได้บ้างแต่รกหญ้าไม่มีประโยชน์  สำนวนนี้ยังมีต่อท้ายด้วยว่า  " แต่รกคนบ้า  รกหญ้าดีกว่ารกคน.
 
รักวัวให้ผูกรักลูกให้ตี   :  ถ้ารักวัวก็ให้ผูกล่ามขังไว้  มิฉะนั้นวัวจะถูกลักพาหรือหนีหายไปส่วนรักลูกให้เฆี่ยน  ก็หมายถึงให้อบรมสั่งสอนลูกและทำโทษลูกเมื่อผิด.

รักดีหามจั่วรักชั่วหามเสา  :  หมายความว่า  การทำตัวดี  ประพฤติดี  มีความรู้ดี  ก็ได้งานอาชีพเบาหรืองานสูง  ถ้าทำตัวไม่ดี  หรือขาดความรู้วิชาก็ต้องทำงานหนัก  จำพวกแบกหามหรืองานต่ำ.

 รักพี่เสียดายน้อง   : หมายถึง  การลังเลใจ  ตัดสินใจไม่ถูกว่าจะเลือกอย่างไหนดี  เพราะถูกใจทั้งสองอย่าง  สำนวนนี้  มักใช้เปรียบเปรยถึงความรักของผู้ชายเราที่เกิดไปรักผู้หญิงคราวเดียวกันไว้ถึงสองคน  หรือผู้หญิงนั้นเป็นพี่น้องด้วยกัน.

รักยาวให้บั่น  รักสั้นให้ต่อ   :  สำนวนนี้  เป็นสำนวนปริศนาที่ตีความยาก  แต่ก็พอมีเค้าให้เข้าใจได้ว่า  การทำอะไรก็ตามแต่  ควรทำให้พอดี  อย่าให้มากเกินไป  ถ้าเห็นว่าจะเกินไปทำให้เป็นที่กระทบกระเทือนต่อผู้อื่น  ก็ระงับยับยั้งไปเสียหรือจะทำอะไรที่เรียกว่าง่าย ๆ สั้น ๆ เกินไปก็อย่าด่วนทำควรค่อยคิดค่อยทำต่อไปให้เหมาะสม.

 ราชสีห์สองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้   :  สำนวนนี้  หมายถึงคนสองคนที่ต่างก็มีอำนาจ  หรืออิทธิพลยิ่งใหญ่เท่ากัน  ย่อมจะอยู่ร่วมกันไม่ได้  เพราะต่างฝ่ายก็ต่างจะแข่งรัศมีกันด้วย.

 รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง   : ตนเองทำไม่ถูกไม่ดี  แต่กลับไปซัดโทษเอาผู้ร่วมงานหรือผู้อื่น

รู้หลบเป็นปลีก  รู้หลีกเป็นห่าง   :  หมายถึง  การรู้จักหลบหลีกเอาตัวรอดจากภัยต่าง ๆ ไปได้  ทำนองเดียวกับนกที่มีปีกมีหางบินหนี  ศัตรูได้คล่องแคล่วว่องไว  เรียกว่า  " รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดี "

 รู้ไว้ใช่ว่า  ใส่บาแบกหาม   :  สำนวนสุภาษิตประโยคนี้เป็นคำอธิบายความอยู่ในตัวแล้วว่า  การรู้วิชาต่าง ๆ ไว้  ย่อมจะมีประโยชน์แก่ตนเอง  ใช่จะไร้ประโยชน์หรือเรียนมาให้หนักสมอง.

 เรือล่มในหนอง  ทองจะไปไหน  :  ความหมายของสำนวนนี้  หมายถึงการที่จะต้องเสียอะไรไปสักอย่างแต่ไม่มีทางที่จะต้องสูญเปล่าแล้ว  ก็ไม่ต้องวิตกทุกข์ร้อน  ย่อมจะมีทางได้คืน  เปรียบเหมือนเรือบรรทุกที่ไม่เกิดล่มในหนองเล็ก ๆ หรือ แคบ ๆ ในวงจำกัด  ทองก็คงจมอยู่ตรงนั้นไม่ไปไหนเช่น ยอมลงทุนเสียเงินเสียทอง  เพื่อแต่งงานกับคนมีเงินด้วยกัน  ทุนที่ลงไปในการแต่งงานก็คงจะไม่สูญเปล่าเพราะทุนไปกองอยู่ด้วยกัน.
 
เรือล่มเมื่อจอด  :  หมายถึง  การทำอะไรที่ผ่านพ้นไปได้เรียบร้อยเกือบทุกอย่าง  แต่พอใกล้จะสำเร็จก็กลับต้องเสียหายไม่สำเร็จลงไปได้  เรียกว่าผ่านอุปสรรคต่าง ๆ มาด้วยดี  มีทางที่จะต้องสำเร็จ  แต่พอถึงขั้นสุดท้าย  กลับมีอันล้มเหลว.

 รีดเลือดกับปู  :  หมายความว่า  เคี่ยวเข็ญหรือบังคับเอากับผู้ที่ไม่มีทางจะให้  เช่นรีดเงินจากคนที่ยากจนอยู่แล้ว  เหมือนรีดเลือดเอาจากปูเพราะปูไม่มีเลือดจะให้รีด.

ล้วงคองูเห่า  :  สำนวนนี้  หมายถึง  คนที่ทำอะไรองอาจล่วงล้ำ  หรือกล้าเข้าไปทำอะไรแก่ผู้ที่มีอำนาจเหนือกว่า  โดยทั้งที่รู้หรืออาจไม่รู้  เช่นการเข้าไปฉกฉวยทรัพย์สินในบ้านของเจ้าหน้าที่ตำรวจ  หรือกล้าเข้าไปก่อนความเดือดร้อนแก่ผู้มีอิทธิพลในถิ่นนั้น ๆ.

 ลงบันไดสามขั้นไม่มีความสุข   :  หมายความว่า  การลงบันได  คือการออกจากบ้านไปแล้ว  ย่อมไม่มีความสุข  ความหมายทำนองเดียวกับว่าการจากบ้านของตนเองไปไกล  หรือไปอยู่ถิ่นไหนก็คงไม่มีความสุขเหมือนอยู่บ้านเราเอง.

 ลงเรือแปะ  ตามใจแปะ    :  หมายความว่า  เมื่อไปอยู่กับใคร  หรือไปอาศัยอยู่บ้านใคร  ก็ต้องเกรงใจหรือยอมทำตามเขา  ความหมายอย่างเดียวกับคำว่า  " เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม "  ( เรือแป๊ะ  ก็คือ  เรือของตาแป๊ะจีนเก่า ๆ ).

ละเลงขนมเบื้องด้วยปาก  :  หมายถึง  คนที่ดีแต่พูดแต่จะให้ทำจริง ๆ กลับทำไม่ได้  เปรียบได้กับการละเลงขนมเบื้อง  ซึ่งถือว่าต้องละเลงด้วยฝีมือหรือละเลงเป็นจริง ๆ ถึงจะทำได้  ไม่ใช่ของง่ายนัก. 

 ลางเนื้อชอบลางยา   :  หมายความว่า   แต่ละคนต่างมีรสนิยมแตกต่างกัน  หรือไม่ตรงกัน  เป็นสำนวนที่ได้มาจากการใช้ยารักษาโรค  ที่ว่ายาขนานเดียวกันรักษาคนหนึ่งหายแต่อีกคนหนึ่งไม่หาย  ทั้ง ๆ  ที่เป็นโรคเดียวกัน  แปลว่ายาถูกโรคกับคนหนึ่ง  แต่ไม่ถูกโรคกับอีกคนหนึ่ง.

ลิงหลอกเจ้า   :  หมายถึง  คนที่ต่อหน้าผู้ใหญ่ก็ทำตัวเรียบร้อย  แต่ลับหลังซนเป็นลิงเป็นค่าง.

 ลูกไก่ในกำมือ  :  แปลว่า  อยู่ในอำนาจเหนือกว่าจะทำอย่างไรก็ได้  จะให้ตายหรือให้รอดก็ได้  ตามสำนวนเดิมว่า  " ลูกไก่อยู่ในกำมือ  จะบีบก็ตาย  จะคายก็รอด ".

 ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น   :  ความหมายอย่างเดียวกับที่ว่า  "  ดูช้างให้ดูที่หาง  ดูนางให้ดูที่แม่ "  เพราะมีความหมายว่า  ลูกย่อมไม่แตกต่างไปจากพ่อแม่แต่ถ้าพูดว่า  " ลูกไม้หล่นไกลต้น "  ความหมายก็อยู่ในลักษณะตรงกันข้าม  แปลว่า  ลูกที่มีนิสัยหางไกลหรือแตกต่างกับพ่อแม่.

 ลูบหน้าปะจมูก   :  สำนวนนี้  มีความหมายโดยเฉพาะถือการกระทำอะไรสักอย่างที่ตั้งใจว่า  จะทำโดยเด็ดขาดต่อเมื่อทำลงไปแล้ว  ก็กลายเป็นกระทบกระเทือนถึงพวกเดียวกันเองเข้า  เช่น  การจะสอบสวนหาผู้กระทำผิด  ครั้นลงมือสอบไปแล้วก็พบว่า  ผู้กระทำผิดนั้นมิใช่ใครอื่น  คือพวกพ้องเดียวกันนั่นเอง  ทำให้ความตั้งใจอย่างเด็ดขาดแต่แรก  มีอันล้มเหลวไป.

 เล่นกับหมาหมาเลียปาก  เล่นกับสากสากต่อยหัว   :  สำนวนต่อเนื่องกันทั้งสองประโยคนี้  มีความหมายว่าการลดตัวเองลงไปเล่นหัวคลุกคลีกับคนที่ต่ำกว่าหรือเด็กที่มีอายุน้อยกว่ามาก  คนผู้นั้นหรือเด็กนั้นก็อาจจะเลียตีเสมอลามปามเข้าให้  สำนวนที่ว่า  " เล่นกับหมาหมาเลียปาก   "  นั้นมีประสบการณ์ให้เห็นอยู่บ่อย ๆ เพราะธรรมชาติของหมาเป็นเช่นนั้น.

 เลี้ยงช้างกินขี้ช้าง  :  หมายถึง  ผู้ที่ทำหน้าที่อะไรก็ตามแต่แล้วพลอยได้มีส่วนผลประโยชน์จากหน้าที่  ที่ตนทำอยู่นั้น  โดยไม่บริสุทธิ์นัก  หรือไปในทำนองที่ไม่ชอบธรรม  สำนวนนี้มาจากสมัยโบราณ  ซึ่งคงจะเป็นที่พบเห็นกันว่า  คนเลี้ยงช้างของหลวงในสมัยนั้น  คงมีผลประโยชน์พลอยได้จากค่าเลี้ยงดูช้างอยู่บ้างก็ได้  แต่คงไม่มากนัก.

 เลี้ยงลูกเสือลูกจระเข้  :  สำนวนนี้  มุ่งหมายโดยเฉพาะกับผู้ที่เลี้ยงลูกของตน  หรือเลี้ยงเด็กที่เป็นลูกบุญธรรมก็ตาม  ถ้าเด็กนั้นมีสันดานชั่วร้าย  เมื่อโตขึ้นก็ย่อมก่อความเดือดร้อนลำบาก  ให้แก่ตนเองเปรียบได้กับการเลี้ยงลูกเสือลูกจระเข้  เมื่อยังตัวเล็กอยู่ยังไม่เป็นภัย  แต่โตขึ้นก็อาจทำความเดือดให้แก่ผู้เลี้ยงได้เป็นส่วนมาก.

 เลือดข้นกว่าน้ำ   :  ความหมายว่า  ญาติพี่น้องของตนเองย่อมสำคัญกว่าผู้อื่น  เพราะอยู่ในวงสกุลเดียวกัน.

วัวแก่กินหญ้าอ่อน  :  หมายถึง  ชายแก่ที่มีภรรยาสาวคราวลูกคราวหลาน  มักใช้เป็นสำนวนเปรียบเปรยชายที่ว่านี้.

วัวเคยขา  ม้าเคยขี่   :  หมายถึงชายหญิงที่เคยมีสัมพันธ์กันมา  ย่อมรู้จิตใจกันดีอยู่แล้ว.

 วัวไม่กินหญ้าอย่าขมเขา   :  หมายความว่า  อย่าบังคับหรืออย่าฝืนให้เขาทำอะไรในสิ่งที่เขาไม่สมัคใจ.

 วัวสันหลังขาด   :  สำนวนนี้  ยังมีต่อสร้อยด้วยว่า  " วัวสันหลังขาด  เห็นกาบินผาดก็ตกใจ "  มีความหมายถึงคนที่มีอะไรพิรุธหรือมีการกระทำไปแล้ว  ในทำนองไม่สู่ดี  มักมีอาการคอยหวาดระแวงอยู่เสมอ  กลัวว่าจะมีคนรู้เห็นหรือมารื้อฟื้นกล่าวโทษขึ้น  สำนวนนี้บางทีก็พูดว่า  " วัวสันหลังหวะ "  ซึ่งแปลตามสำนวนก็ว่า  วัวสันหลังเป็นแผลหวะ  หรือมีบาดแผลที่หลัง  กาจะบินมาจิกแผลตนเอง.
 
 วัวหายล้อมคอก   :  หมายความว่า  เมื่อเกิดเรื่องเกิดราวถึงขั้นเสียหายขึ้นเสียก่อน  แล้วจึงค่อยมาคิดแก้ภายหลัง   หรือไม่คิดหาทางป้องกันไว้แต่แรก  ได้คิดก็ต่อเมื่อเกิดการเสียหายขึ้นแล้ว.

 วัวลืมตีน  :  สำนวนนี้ ใช้เป็นความหมายเปรียบเทียบถึงคนที่ไม่เจียมตัว  หรือมีศักดิ์ต่ำแต่คิดเห่อเหิมจะทำตัวให้เทียมหน้าเขา.

วัวเห็นแก่หญ้า  ขี้ข้าเห็นแก่กิน   :  หมายถึง  คนที่ตะกละตะกลาม  หรือเห็นแก่กินอย่างเดียว  มักมุ่งหมายถึงคนชั้นต่ำที่ทำอะไรเห็นแต่ได้เกินไป.

 วันพระไม่มีหนเดียว   :  สำนวนนี้  มักใช้เป็นคำตอบโต้แก่อีกฝ่าย  ในทำนองบาดหมางน้ำใจกันหรือในกรณีที่อีกฝ่ายทำให้ได้รับความเจ็บแค้น  จึงใช้ไปในทางปรามาสว่า  คงจะได้พบกันอีกในโอกาสหน้าหรือวันข้างหน้ายังมีอีก  มูลของสำนวนนี้  เข้าใจว่าในสมัยก่อน  เมื่อถึงวัน  ๑๕ ค่ำ หรือ ๘ค่ำ  ข้างขึ้นข้างแรม  เป็นวันที่ชาวบ้านมักมาชุมนุมฟังเทศน์ทำบุญกันพร้อมหน้า  ได้พบกันเต็มที่  จึงถือเป็นประเพณีว่าการที่จะพบกันได้อย่างจัง ๆ หน้า ก็ต้องเป็นวันพระนี้เอง.

ไว้ใจทาง  วางใจคน  จนใจเอง  :  สำนวนนี้  อธิบายความหมายอยู่ในตัวแล้ว  เป็นสุภาษิตสอนใจคนเราว่า  อย่าไว้ใจทั้งในเรื่องหนทาง  หรือการเดินทางและในเรื่องจิตใจของคนอื่น ๆ ให้มากนัก  จะได้รับเคราะห์โดยไม่รู้ตัวเข้าได้.

ไว้ใจคนตาบอดข้างเดียว  ไว้ใจบ่าวตาบอดสองข้าง  :  หมายความว่า  ไว้ใจลูกนั้น  จะไว้ใจหรือวางใจหรือวางใจไม่ได้เต็มที่  ก็หวังได้แต่เพียงครึ่งเดียวเท่านั้น  แต่ไว้ใจบ่าวหรือคนใช้กลับยิ่งซ้ำร้าใหญ่  คือหวังอะไรไม่ได้เลย  การไว้ใจลูกยังดีกว่า  เพราะลูกเป็นเลือดเนื้อเชื้อไขของเรา  แต่บ่าวหรือคนใช้เป็นคนอื่น  สำนวนนี้  ปัจจุบันนี้อาจจะไม่ค่อยได้พบหรือได้ยินนัก  นอกจากคนเก่า ๆ หรือคนมีอายุแล้วจึงจะพูดถึง.

กลอน | เมนูอร่อย|สูตรอาหารเจ | ชูการ์ไกลเดอร์ | จักรยาน | ดาวน์โหลดเกมส์ฟรี |ริลัคคุมะ | คำคม | อาหารสุขภาพ | ต้นไม้น่าปลูก | เครื่องมือการเกษตร | แบบเหล็กนั่งร้าน | วัสดุก่อสร้าง |รวม โน๊ตขลุ่ย | อาหารต้านมะเร็ง | รับปรึกษาปัญหาความรัก | เพิ่มเว็บไซต์ฟรี
บันทึกการเข้า

สำหรับฟอรั่ม
(BBC Code)
สำหรับเว็บไซต์ / บล็อก
(HTML)


TAGS:สุภาษิตสำนวนไทยน่ารู้จ้า

หน้า: [1] 2   ขึ้นบน
 
 
กระโดดไป:  


สถิติของเว็บเรา

QR-CODE

 กลอน | เมนูอร่อย | สูตรอาหารเจ | ชูการ์ไกรเดอร์ | ซื้อขายสัตว์เลี้ยงออน์ไลน์ | จักรยาน | ดาวน์โหลดเกมส์ฟรี | ริลัคคุมะ | คำคม | อาหารสุขภาพ | เครื่องมือการเกษตร | ทศชาติชาดก | แบบเหล็กนั่งร้าน | วัสดุก่อสร้าง | รวม โน๊ตขลุ่ย | อาหารต้านมะเร็ง | รับปรึกษาปัญหาความรัก | ต้นไม้น่าปลูก | เพิ่มเว็บไซต์ฟรี
 

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.6 | SMF © 2006-2008, Simple Machines LLC
SimplePortal 2.3.2 © 2008-2010, SimplePortal | Thai language by ThaiSMF
| Sitemap
Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
หน้านี้ถูกสร้างขึ้นภายในเวลา 0.235 วินาที กับ 32 คำสั่ง (คำคมคลับ adds 0.016s, 2q)
Google visited last this page 37 นาที ใหม่ๆ