รวมกลอนเพราะๆ

Poem ห้องรับรอง => สารพันเทคนิคการแต่งโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน => ข้อความที่เริ่มโดย: ดินหญ้ากาช้ำ ที่ พฤศจิกายน 01, 2008, 01:58:25 pm

หัวข้อ: ความรู้เกี่ยวกับการแต่งฉันท์
เริ่มหัวข้อโดย: ดินหญ้ากาช้ำ ที่ พฤศจิกายน 01, 2008, 01:58:25 pm
 อ่านบทกวีโคลง ฉันท์กาพย์กลอนของนักกลอนกวีคลับ   คลิก  (http://www.kaweeclub.com/35/)


ฉันท์ คือลักษณะถ้อยคำ ที่กวีได้ร้อยกรองขึ้น ไห้เกิดความไพเราะ ซาบซึ้ง โดยกำหนดคณะ ครุลหุ และสัมผัสไว้ เป็นมาตรฐาน

ฉันท์นี้ไทยได้ถ่ายแบบมาจากอินเดีย ของเดิมแต่งเป็นภาษาบาลี และสันสกฤต โดยเฉพาะในภาษาบาลี
เขามีตำราที่กล่าวถึง วิธีแต่งฉันท์ไว้ เป็นแบบฉบับ เรียกชื่อว่า "คัมภีร์วุตโตทัย"
แล้วต่อมาไทยเราได้จำลองแบบ มาแต่งในภาษาไทย
โดยเพิ่มเติม บังคับสัมผัสขึ้น เพื่อให้เกิดความไพเราะ
ตามแบบนิยมของไทย ซึ่งในภาษาเดิมของเขา หามีไม่

ฉันท์ในภาษาบาลี แบ่งออกเป็น ๒ ชนิด คือ ฉันท์วรรณพฤติ กับฉันท์มาตราพฤติ
ฉันท์ใด กำหนดด้วยตัวอักษร คือ วางคณะ และกำหนดเสียงหนักเบา ที่เรียกว่า ครุลหุ เป็นสำคัญ ฉันท์นั้นเรียกว่า วรรณพฤติ

ฉันท์ใด กำหนดด้วยมาตรา คือ วางจังหวะสั้นยาว ของมาตราเสียง เป็นสำคัญ นับคำลหุเป็น ๑ มาตรา คำครุ นับเป็น ๒ มาตรา ไม่กำหนดตัวอักษร เหมือนอย่างวรรณพฤติ ฉันท์นั้นเรียกว่า มาตราพฤติ

(http://www.kaweeclub.com/link/11%20(193).gif)

ฉันท์มีชื่อต่างๆตามที่ปรากฏในคัมภีร์วุตโตทัยมีถึง ๑๐๘ ฉันท์ แต่ไทยเราดัดแปลง เอามาใช้ไม่หมด
เลือกเอามาแต่เฉพาะที่เห็นว่าไพเราะ มีทำนองอ่านสละสลวย และเหมาะแก่การที่จะบรรจุคำในภาษาไทยได้ดี เท่านั้น


ฉันท์ที่นิยมแต่งในภาษาไทย เป็นฉันท์วรรณพฤติเป็นพื้น
ที่เป็นมาตราพฤติ ไม่ใคร่จะนิยมแต่ง เพราะจังหวะ และทำนองที่อ่านในภาษาไทย ไม่สู้จะไพเราะ เหมือนฉันท์วรรณพฤติ
แม้ฉันท์วรรณพฤติ ที่ท่านแปลงมาเป็นแบบในภาษาไทยแล้ว
ก็ไม่นิยมแต่งกันทั้งหมด เท่าที่สังเกตดู ในคำฉันท์เก่าๆ มักนิยมแต่งกันอยู่เพียง ๖ ฉันท์เท่านั้น คือ

    - อินทรวิเชียรฉันท์
    - โตฎกฉันท์
    - วสันตดิลกฉันท์
    - มาลินีฉันท์
    - สัททุลวิกกีฬิตฉันท์
    - สัทธราฉันท์

    แต่ท่านมักแต่งกาพย์ฉบัง และกาพย์สุรางคนางค์ ปนไปกับฉันท์ด้วย และคงเรียกว่า คำฉันท์เหมือนกัน
    เหตุที่โบราณนิยมแต่งเฉพาะ ๖ ฉันท์ คงเป็นเพราะฉันท์ทั้ง ๖ นั้น สามารถจะแต่งเป็นภาษาไทยได้ไพเราะกว่าฉันท์อื่นๆ และท่านมักนิยมเลือกฉันท์ ให้เหมาะกับบทของท้องเรื่อง เป็นตอนๆ เช่น

บทไหว้ครู นิยมใช้ สัททุลวิกกีฬิตฉันท์ หรือ สัทธราฉันท์
บทชมหรือบทคร่ำครวญ นิยมใช้ อินทรวิเชียรฉันท์ หรือ วสันตดิลกฉันท์
บทสำแดงอิทธิฤทธิ์หรืออัศจรรย์ นิยมใช้ โตฎกฉันท์ (แต่คำฉันท์เก่าๆไม่ใคร่นิยมใช้ โตฎกฉันท์)
บทดำเนินความยาวๆ ในท้องเรื่อง นิยมใช้ กาพย์ฉบัง หรือ กาพย์สุรางคนางค์

ในปัจจุบันนี้นิยมแต่งภุชงคประยาตฉันท์ เพิ่มขึ้นอีกฉันหนึ่ง และมักใช้แต่ง ในตอนพรรณนาโวหารหรือ ข้อความที่น่าตื่นเต้น

(http://www.kaweeclub.com/link/11%20(193).gif)

การแต่งฉันท์ ต้องบรรจุคำให้ครบ ตามจำนวนที่บ่งไว้
จะบรรจุคำให้เกินกว่ากำหนด เหมือนการแต่ง โคลง กลอน และกาพย์ ไม่ได้
เว้นไว้แต่อักษรนำ อนุญาตให้เกินได้บ้าง แต่บัดนี้ ไม่ใคร่นิยมแล้ว คำใดที่กำหนดไว้ว่า เป็นครุและลหุ
จะต้องเป็น ครุและลหุจริงๆ        และเป็นได้ แต่เฉพาะ ตรงที่บ่งไว้ เท่านั้น จะใช้ครุและลหุ ผิดที่ไม่ได้
คำ บ ก็ดี คำที่ประสมด้วย สระอำ ในแม่ ก กา ก็ดี ใช้เป็นลหุได้
แต่บัดนี้คำที่ประสมด้วยสระอำ ไม่ใคร่นิยมใช้ เพราะถือว่า เป็นเสียงที่มีตัวสะกดแฝงอยู่ด้วย


(http://www.kaweeclub.com/link/11%20(193).gif)



ฉันท์ทั้ง ๒๕ ชนิด มีชื่อ และลักษณะต่างๆ กัน ดังจะได้อธิบาย ต่อไปนี้

    ๑.จิตรปทาฉันท์ ๘
    ๒. วิชชุมาลาฉันท์ ๘
    ๓. มาณวกฉันท์ ๘
    ๔. ปมาณิกฉันท์ ๘
    ๕. อุปัฏฐิตาฉันท์ ๑๑
    ๖. อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑
    ๗. อุเปนทรวิเชียรฉันท์ ๑๑
    ๘. อุปชาติฉันท์ ๑๑
    ๙. สาลินีฉันท์ ๑๑
    ๑๐. อาขยานิกาฉันท์ ๑๑
    ๑๑. วังสัฏฐฉันท์ ๑๒
    ๑๒. อินทวงสฉันท์ ๑๒
    ๑๓. โตฎกฉันท์ ๑๒
    ๑๔. ภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒
    ๑๕. กมลฉันท์ ๑๒
    ๑๖. วสันตดิลกฉันท์ ๑๔
    ๑๗. มาลินีฉันท์ ๑๕
    ๑๘. ประภัททกฉันท์ ๑๕
    ๑๙. วาณินีฉันท์ ๑๖
    ๒๐. กุสุมิตลดาเวลลิตาฉันท์ ๑๘
    ๒๑. เมฆวิปผุชชิตาฉันท์ ๑๙
    ๒๒. สัททุลวิกกีฬิตฉันท์ ๑๙
    ๒๓. อีทิสฉันท์ ๒๐
    ๒๔. สัทธราฉันท์ ๒๑
หัวข้อ: Re: ความรู้เกี่ยวกับการแต่งฉันท์
เริ่มหัวข้อโดย: v.nefertali ที่ พฤศจิกายน 27, 2008, 04:20:38 pm
ฉันท์

อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑ intharawichianchan 11

แผนผังอินทรวิเชียรฉันท์ 11



อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑

          อินทรวิเชียร แปลว่า เพชรพระอินทร์ หมายถึง ฉันท์ที่มีลีลาอย่างเพชรของพระอินทร์

          คณะและพยางค์
          ฉันท์บทหนึ่งมี ๒ บาท บาทละ ๒ วรรควรรคต้นมี ๕ คำ วรรคท้ายมี ๖ คำ รวมบาทละ ๑๑ คำ จึงเขียน ๑๑ ไว้ท้ายชื่อฉันท์
          สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่าง

          คำครุ คำลหุ บังคับครุ ลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผน และตามตัวอย่าง






ที่มา    สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 17
 




หัวข้อ: Re: ความรู้เกี่ยวกับการแต่งฉันท์ (คำครุ ลหุ)
เริ่มหัวข้อโดย: น้ำค้างบนพื้นทราย ที่ กรกฎาคม 21, 2009, 05:30:47 am




มาทบทวนความรู้เรื่องคำครุ ลหุ


          คำครุ ลหุ นี้ เป็นคำที่บังคับใช้เฉพาะร้อยกรองประเภทฉันท์เท่านั้นเครื่องหมายที่ใช้แทนคำครุ มีลักษณะเหมือนไม้หันอากาศ คือ  ั ส่วนเครื่องหมายที่ใช้แทนคำลหุ มีลักษณะเหมือนสระอุ คือ 

          คำครุ (   ั ) เป็นคำที่มีเสียงหนัก  ได้แก่  คำทุกคำที่ประสมกับสระเสียงยาวในแม่ ก กา เช่น งา ชี้ สู้ แล้ ห่อ และคำที่ประสมกับสระเสียงสั้นก็ได้เสียงยาวก็ได้และมีตัวสะกดด้วย เช่น ขม คิด นึก ปาน โชค เล็บ นอกจากนั้นคำที่ประสมกับสระอำ ไอ ใอ เอา ซึ่งถือว่าเป็นเสียงมีตัวสะกด ก็จัดเป็นคำครุเช่นเดียวกัน


(http://www.kaweeclub.com/link/2%20(81).gif)


          คำลหุ (   ุ ) เป็นคำที่มีเสียงเบา ได้แก่ คำที่ประสมกับสระเสียงสั้นในแม่ ก กา
เช่น จะ มิ ปุ ลุ ริ ผิ นิ(มิต)
และคำที่เป็นพยัญชนะตัวเดียว (ไม่มีรูปสระ)
เช่นคำ ก็ ณ ธ บ่  
บางทีเมื่อมีพยัญชนะ ๒ ตัวเรียงอยู่ด้วยกัน ก็จะอ่านออกเสียงสั้นเป็นลหุทั้ง ๒ ตัว เช่นจร (อ่าน จะ-ระ) มน (อ่าน มะ-นะ) พล (อ่าน พะ-ละ) วร (อ่าน วะ-ระ) ในที่ที่ต้องการลหุ

(http://www.kaweeclub.com/link/2%20(81).gif)
หัวข้อ: Re: ความรู้เกี่ยวกับการแต่งฉันท์
เริ่มหัวข้อโดย: v.nefertali ที่ กรกฎาคม 21, 2009, 05:37:53 am
ภาพผังภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒
(http://img180.imageshack.us/img180/1209/kaweeclub002.jpg)


ผังภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒ 
                โดยส่วนตัวชอบภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒ เป็นการส่วนตัวค่ะ เพราะชอบลีลาการเลื้อยของฉันท์ประเภทนี้ ^ ^

ภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒

         ภุชงคประยาต  แปลว่า  งูเลื้อย  หมายความว่า ฉันท์นี้มีลีลาอย่างงูเลื้อย

         คณะและพยางค์ ฉันท์บทหนึ่งมี ๒ บาท บาทละ๒ วรรค วรรคต้นและวรรคท้าย มีวรรคละ ๖ คำเท่ากัน รวม ๒ วรรคเป็น ๑๒ คำ จึงเขียน ๑๒ ไว้ท้ายชื่อฉันท์
         สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่าง

         คำครุ คำลหุ บังคับครุ ลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผนและตามตัวอย่าง

(http://www.kaweeclub.com/link/2%20(81).gif)
หัวข้อ: Re: ความรู้เกี่ยวกับการแต่งฉันท์ (แผน ผัง วสันตดิลกฉันท์ ๑๔)
เริ่มหัวข้อโดย: ดินหญ้ากาช้ำ ที่ กรกฎาคม 21, 2009, 08:27:58 pm
แผน ผัง วสันตดิลกฉันท์ ๑๔
(http://img171.imageshack.us/img171/5554/kaweeclubchan14.jpg)





วสันตดิลกฉันท์ ๑๔

          วสันตดิลก  แปลว่า รอยแต้มที่กลีบเมฆในฤดูฝน น่าจะหมายถึง ฉันท์อันมีลีลาว่าฤดูฝนได้เริ่มต้นแล้ว

          คณะและพยางค์
          ฉันท์บทหนึ่งมี  ๒  บาท  บาทหนึ่งมี  ๒ วรรค  วรรคต้นมี ๘ คำ วรรคท้ายมี ๖ คำรวมทั้งบาทมี ๑๔ คำ
          สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่างคำที่สัมผัสกันใช้วงกลมสีเข้ม
          คำครุ ลหุ บังคับ ครุ และลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผน

ที่มาสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนเล่ม17